Nieuws Algemeen

Tijden veranderen. Als je ouder wordt…

LS! Tijden veranderen. Als je ouder wordt loop je de kans de tijd van toen te gaan idealiseren. Om dat mechanisme te vermijden heb ik geprobeerd niet gisteren maar juist morgen in het vizier te nemen. Je kan je afvragen of je daar blij van wordt. Lees maar. FB.

Occitaans Dagboek – september 2019.
Door: Frits Baylé.

Les temps perdus…
Een vriend attendeerde me op de dood van bassist Ruud Jacobs. De ingetogen, keurige “student” uit het trio van broer pianist Pim en zijn Rita Reys. Hijzelf had nog als drummer met hen gespeeld in Concordia in Bussum. Kreeg les van Wessel Ilcken. En dan gaat een wereld weer voor je open. Jazz in Loosdrecht en het North Sea Jazz Festival, toen nog in Den Haag. In m’n stamkroeg aan de Amstel met “ Jan Blok -gitaar” zoals hij altijd werd aangekondigd. Hij was getuige bij mijn eerste huwelijk. Vond eigenlijk dat er maar één gitarist was: Wim Overgaauw die geen woorden maar noten gebruikte om de prachtigste verhalen te vertellen. En Rogier van Otterloo die toen in een woonboot op de Amstel woonde en te druk was om lang in de kroeg te zitten.
Ook Rutger Hauer overleed. En alweer werd een era afgesloten. Ik was ‘Floris’ een jeugdserie op tv in 1963 al ontgroeid, maar ik kan hem nog goed herinneren. En onvergetelijk: ‘Turks Fruit’ in 1973 en een ‘echte grote’ film in 1977: ‘Soldaat van Oranje’. Ja groot genoeg om in Amerika, toch het Mekka van de film, te overleven en zelfs te triomferen.
En nu we toch in Hollywood zijn, ook Peter Fonda ging heen. Hij was niet de grootste acteur uit de illustere familie, maar zijn rol in ‘Easy Rider’ uit 1969 (het jaar dat Sharon Tate werd vermoord, nu weer actueel door Tarantino’s ‘Once upon a time…in Hollywood’) werd iconisch. De schitterende muziek ook. En het schot dat zijn hippie vriend doodde en eigenlijk voorspelde waar het naar toe zou gaan met Amerika. Toch konden we toen nog dromen.
Andere tijden.
De dagen worden al weer korter. Zo dadelijk krijgen we vast weer het gezeur over wel een winter- en zomertijd of niet. Reden indertijd was dat we daarmee energie zouden besparen. Nou, dat viel tegen. Reden nu om ermee op te houden is onze biologische klok. Voorlopig werd geopperd dat ieder land maar zelf moet beslissen waar de voorkeur naar uit gaat. Wat chaos betekent. Voor ochtendmensen als ik, lijkt de huidige wisseling het best. Lekker vroeg licht.
Kortere dagen betekenen wel meer binnen, meer onder de lamp met een boek. Bij de rentrée hoort dan ook de aankondiging van wat straks in de boekwinkel (of bij Amazon, maar dat scheelt je in Frankrijk wettelijk niet in prijs!) kunt kopen. Dat waren tot voor kort zo rond de 700 titels, maar dit jaar ‘maar’ 524, waaronder 336 van origine Franse romans. Met wat minder eerstelingen, namelijk 82, toch niet gering. Sarkozy heeft na zijn eersteling in 2016 ‘La France pour la vie’ (250.000 exemplaren) een tweede gepresenteerd ‘Passions’, dat nu al meer dan 8 weken op de eerste plaats in de verkoopranglijst staat met 220.000 oplage en meer te verwachten. Maar ook Giscard d’Estaing deed het goed met drie delen van ‘Le pouvoir et la vie’, hij haalde tussen 1988 en 2006 900.000 exemplaren. Chirac haalde met twee titels 500.000 boeken en zelfs Hollande mocht zich nog verheugen op de commissie over 140.000 exemplaren van ‘Les leçons du pouvoir’. Dat moeten heel wat lesjes voor hem zijn geweest.
Heremetijd!
Als ik door de Aude rijd, krijg ik hetzelfde gevoel als een ritje door de Italiaanse Riviera: de tijd heeft er stil gestaan. Driekwart eeuw vrede, heeft er niet opgeleverd wat in grote delen van Europa wel is blijven hangen: welvaart, vaak vertaald in glamour. ’t Is die glamour die mij zo aantrekt in de Provence. Alles is opgepoetst, allemaal huisjes ‘Weltevree’, zelfs de boeren lijken er ontsnapt aan Schraalhans. Voor die schone schijn val ik, neem ik files voor lief, onvriendelijkheid voor het nieuwe normaal.
En dan verbaast het me, met hoeveel liefde ik hier door het Audelandschap tour. Natuurlijk, de natuur is hier honderd keer overweldigender. Gevarieerder ook. Toscaanse landschappen, afgewisseld met rouwe rotsen en snelstromende riviertjes. Skipistes en strandtentjes. Ook heeft de geschiedenis hier meer achtergelaten. Ongenaakbare ruïnes, verstilde abdijen, mini dorpjes, het meest romantische kanaal ter wereld het ‘Canal du Midi’ en huisjes waarin geploeterd werd om het hoofd boven water te houden.
Juist die huisjes, aangelicht door de warme gloed van de late avond zon, brengen me terug naar een tijd, waarin morgen niet bestond (tenzij je dan jarig werd of Sinterklaas zou komen) en gisteren al was vergeten. Een tijd die doorgleed naar de periode waarin je urenlang kon discussiëren over morgen en één Europa en gisteren dat nooit meer terug mocht komen. Een tijd, waarin ‘thuis’ nog bij je ouders was, met spelen op straat en dromen achter boeken op je bovenkamertje.
Maar de spelletjes op straat verraadden toen al wat komen zou: ‘krijgertje’, ‘rover en reizigertje’ en ‘diefje met verlos’. En zo belandde je in een wereld die jij mocht bestieren. Waarin je merkte dat een heleboel kan, maar waarin ook veel, te veel, deuren voor je gesloten blijven. Het zijn juist die gesloten deuren, die je verlokken tot speculaties over morgen. Het morgen ook van je kinderen en kleinkinderen.
Wat de toekomst brengen moge…
Wat de toekomst ook moge brengen, ik geloof niet dat wij daar naartoe anders begeleid zullen worden, dan door politici die wij scherp in de gaten dienen te houden! De wereldleider is een man die niet deugt en zijn gang kan gaan door het geloof in hem van een te groot deel van zijn onderdanen. De man die de ‘American Dream’ voor mij, naar ik aanneem voorgoed, heeft verstoord.
Maar er zijn meer clowns die de wereldgeschiedenis richting geven. Engeland kent er één, Noord-Korea ook en Italië barst ervan. En dan die landen met grote dromen: Engeland met ‘het Rijk waar de zon nooit ondergaat’, Rusland met zijn ’Sovjet Unie van Moedertje Rusland’, Turkije met het ‘Ottomaanse Rijk’ , China met zijn ‘Zijden Routes’ en misschien toch ook wel Frankrijk met zijn ‘gloire van de Roi soleil en Napoléon ’’.
Maar het zijn niet alleen de politici. We leven in een kantelende wereld. Morgen, is onvoorspelbaar. Daarom ontstaat er populisme. Een diep gewortelde angst voortspruitend uit het oppervlakkig beoordelen van de toestand in de wereld. Maar dat populisme stelt de Europese Unie wel op de proef. Dreigt te vernietigen wat heeft gezorgd, met vallen en opstaan, met fouten en foutjes, dat vandaag beter is dan gisteren.
Ik denk en ik ben niet de eerste die dat denkt, dat de snelle groei van de wereld- bevolking één van de grootste oorzaken is van de dilemma’s waarvoor we staan. Het grootste lijkt mij de onverzadigbaarheid van die steeds verder uitbuikende bevolking. De aarde kan ons best ons dagelijks voedsel geven, maar onze onstilbare honger maakt het nu al noodzakelijk om nog ¾ aarde meer te hebben. En consumeren we als de Amerikanen, dan zijn vijf aardes niet genoeg! Maar ook onze onverzadigbare hebzucht, vraagt om steeds meer en daarmee om steeds grotere offers van ons milieu. Om nog maar niet te spreken over de agressie die hebzucht oplevert…
Toch zien we naast de bevolkingsexplosie ook een implosie: de snelle vergrijzing van de bevolking. Ik heb al eens uitgerekend dat als de bevolkingsafname in Japan op het zelfde niveau zou doorgaan, er over ruim 300 jaar geen Japanner meer rondloopt…En de Duitse vergrijzing vraagt nu al om één miljoen werkkrachten per jaar meer om de economie van nu, te laten draaien als gisteren. En we vragen ons niet af of het ook een tandje minder kan.
Ik was zo blij met de komst van de deeleconomie. Uber zou een eind maken aan ‘ieder- zijn-eigen-auto’ en een inkomen creëren voor vele werkelozen: de ‘uberisatie’! En wat zie je, de oprichter heeft een geschat vermogen gecreëerd van ruim 5 miljard en wordt uit zijn functie gezet vanwege de seksistische cultuur die hij in het bedrijf zou hebben opgebouwd. Terwijl concurrentie en hebzucht vragen om oud-kapitalistische strategieën. Die leiden tot het goedmaken van een gedeeltelijk mislukte beursgang aan aandeel hebbende medewerkers, wat mede zorgde voor een verlies in het eerste kwartaal van $5,2 miljard! Afgezien van die compensatie was het verlies $656 miljoen, terwijl rivaal Lyft het deed met een verlies van $644 miljoen ook in één kwartaal. Maar ook AirBnb het kamerverhuur platform is big business geworden in plaats van ‘een extraatje’ voor de middenstanders.
Maar we hebben naast het populisme ook nog extreem links en extreem rechts, waaronder de fascisten schuil gaan, die zich meestal agressief manifesteren. En dan zijn we als mensen nog in staat tot rassenhaat, stammenhaat, politieke overtuigingshaat, homohaat, joden/moslim/christen/hindoe-haat en gewoon incidentele haat die we in 144 lettertekens uiten. We missen alleen zelfhaat. Als we niet oppassen gaat de wereld niet aan vlijt, maar aan haat ten onder.
Toch heeft die overvloed aan mensen met hun hebzucht en haat niet alleen dood en verderf tot gevolg. Het leidt ook tot vlijt, nijverheid, AI (artificiële intelligentie), welvaart, educatie en vrede mede gefinancierd door de oorlogsindustrie. Vlijt die ook een teveel aan CO2 oplevert, en afkalving van de het poolijs en het aanzwellen van het zeewater. Overstromingen en droogte kostte de wereld dit eerste half jaar meer dan 5000 doden en bijna 40miljard aan economische schade! Maar het ontwikkelt ook weer macht en afgunst en zo zijn we weer terug bij dood en verderf, terug bij de kans op oorlog.
In zo’n wereld is het belangrijk je vrienden of althans medestanders goed te kiezen. Op school leerde ik dat elk machtsblok zich voor en achter bedreigd voelt door andere machts- blokken. Het is dan zaak minstens aan één kant voor een meeligger te zorgen. Zo zien we nu Xi en Poetin naar elkaar toetrekken. Maar ook Rusland en Iran. Macron is heel verstandig door zoete broodjes voor Poetin te bakken, maar in de machtsverhouding zal dat geen verschil maken.
Trump lijkt geen bondgenoten nodig te hebben. Qua oorlogsinvesteringen (vroeger noemden we dat defensiekosten) is hij verreweg de grootste en dus de machtigste. Met $703 miljard investeert hij meer dan 3x zoveel als China (met $208 miljard) in oorlogvoering. Ook in het bruto nationaal inkomen blijft de VS verreweg de grootste: met 21.400 miljard dollar tegenover 15.500 miljard voor China. Daarna komt Japan met $5.300 miljard, gevolgd door Duitsland met $4.400 miljard, India $3.100 miljard en ja op 6 met een verwachting voor 2019 van het IMF, Frankrijk. Met $3.060 miljard laat het Engeland, Italië en Brazilië achter zich. Helaas werd het GDP van de EU niet vermeld maar het zal dat van China naar de kroon steken. Dus laten we onszelf niet wegcijferen. We zijn meer dan ’het museum’ van de wereld. In al onze onderlinge verdeeldheid zijn wij een handelsmacht van jewelste en hebben we een euro die zijn deuntje meezingt!
Laten we nou niet te overmoedig worden. Het universiteitsklassement van Shanghai laat al 17 jaar zien dat Amerika de beste universiteiten heeft: 1 Harvard, 2 Stanford, 4 MIT, 5 UC Berkeley. En er zijn maar 4 Europese universiteiten in de top 20: Cambridge op 3, Oxford op 7, UC London 15de en École Polytechnique Zürich op 19. De Fransen zaten daar verschrikkelijk mee. In de top 100 kwamen alleen voor: de universiteit Paris-Sud op 37, de Sorbonne op 44 en de École Normale Supérieure op 79. Op die Amerikaanse universiteiten zitten wel studenten, waarvan 37% het acceptabel vindt een spreker waar je het niet mee eens bent, de mond te snoeren door hem weg te joelen. 10% vindt zelfs geweld geen probleem….En 61% van hen vindt het daarom maar beter je mond te houden.
Maar op het gebied van nieuwe octrooien doen we het niet slecht met onze afgestudeerden! Japan registreerde er 17.390 en dat voor een land dat wij lange tijd als onze na-aper hebben beschouwd. Daarna de 28 E.U. landen + Zwitserland met 14.871 octrooien in 2016 en dan pas de VS met 14.220 vindingen. Nederland was in Europa 4de met 1364 inschrijvingen. En dan te bedenken dat Huawei in z’n eentje in 2018 5405 octrooien aanvroeg!
Ook als investeerder buiten het eigen land wint de VS het met glans. In 2018 investeerde het buiten zijn landsgrenzen voor $252 miljard. China volgde met $139 miljard maar tellen we daarbij nummer 3, Hongkong met $116 miljard op, dan spant het erom… Singapore werd trouwens 4de met $78 miljard en (waar een klein land groot in kan zijn) Nederland op 5 met $70 miljard. Frankrijk zag zich op 12 geplaatst met maar $37 miljard aan buitenlandse investeringen.
Ook als we naar de Nobel prijzen kijken, heeft de VS het nakijken: 550 prijzen gingen sinds 1901 naar Europa en 377 naar de VS. Frankrijk komt in Europa op de 3de plaats met 69 prijzen, achter Duitsland (108) en Engeland (130)! Rusland kreeg er trouwens 26 en China 8.
De Universiteit van Groningen heeft eens onderzocht welke landen door de eeuwen heen qua bruto nationaal product de boven toon voerden. Conclusie: China en India waren 2 eeuwen lang het meest dominant. Rond 1700 stond Europa aan kop met een kleine voorsprong op China en India. Maar in 1820 was China alweer dik nummer één. In 1913 wint Europa echter als nooit een andere economie daarvoor of daarna had gedaan of zou doen. In 1973 staan we nog steeds of eigenlijk weer aan kop. Maar de VS komt verder opzetten om in 2008 samen met Europa de eerste plaats te bezetten. Maar in 2030 wint China het van alle andere blokken, aldus The Maddison Project van de Groningse universiteit. Niet verwonderlijk dus dat Trump alles uit de kast haalt één te blijven!
Ondanks de dank die wij aan de Amerikanen verschuldigd zijn voor het vele dat zij Europa en de wereld gegeven heeft, lijkt de onbetrouwbaarheid van Trump, de kans dat de meerderheid van het Amerikaanse volk hem straks weer als voorman zal kiezen en de toenemende agressiviteit van de Amerikaanse samenleving, genoeg reden te vormen ons bondgenootschap te herzien. Dat zal vooral militair gezien niet makkelijk zijn. Maar ook qua cultuur lijkt de VS toch dichter bij ons te staan dan welke andere samenleving. We schrikken van het Big Brother systeem, waarbij geen Chinees meer kan ontsnappen aan het wakend oog van de Staat. Maar snelheid flitsers begrijpen we en we ergeren ons dood aan losbollige fietsers en een tekort aan ‘blauw’ op straat. Dus da’s dus hoogstens een kwestie van wennen. Maar het gebrek aan transparantie van China maakt het wel moeilijk te kiezen.
Maar moeten we wel kiezen? Kunnen we niet zo objectief mogelijk elke keer weer ons standpunt bepalen. Dat lijkt moeilijk als we zien hoe de houding van de VS ten opzichte van Iran ons dreigt mee te slepen in hun politiek. Door allerlei handels- en andere belangen, lijken we vast te zitten aan bondgenoten. Met de Brexit affaire zien we wat breken met afspraken ten gevolge kan hebben. Wat ben ik blij in onze toekomstige wereldpolitiek geen verantwoording te dragen. Want verantwoording is het. Een hele zware. Vooral als je hoort, zoals ik van een lezeres, wat de neuroloog Trump moest meedelen: “Sir as you know, we have two parts of brain. A left and a right part. In your left side, there’s nothing right. And in your right side there’s nothing left”.
Daar moeten we het meedoen voor september. Trump trouwens ook. Hoewel… waarom kopen we Groenland niet!

Over de auteur

Redactie FANF

Laat een bericht achter