Nieuws Algemeen

Occitaans Dagboek – oktober 2019. Door: Frits Baylé

LS! De ochtendnevels dwalen steeds vaker door het dal voor mijn raam.

Indian Summer. De bladeren kleuren geel, goud, aarzelend bruin. Hun schaduw bewijst de zon, met zijn milde herfst gloed. Ja, les feuilles mortes. Eén van de mooiste Franse chansons, over dingen die voorbij gaan. Maar de Rentrée blijft, leeft als nooit tevoren. Lees maar. FB. Occitaans Dagboek – oktober 2019.

 La Rentrée

’t Wachten is op een Indian Summer, maar toen ik aan dit Dagboek begon miezerde het wat. Goed weer, om alle knipsels weer eens te rangschikken en te kijken of zich onderwerpen aandienen. Brexit Dagboeknatuurlijk, maar vooral ook die sfeer van opnieuw beginnen, in de media. La Rentrée. Nergens in de wereld heb ik dat verlangen om opnieuw te beginnen zo sterk gezien als in Frankrijk. Ik meldde al de literaire rentrée, waar nu de kranten mee vol staan. Vol verwachting ook of één van de twee Nobel Prijzen voor Literatuur (die van vorig jaar werd niet uitgereikt), naar Frankrijk zal gaan.

Maar de rentrée is eigenlijk het begin van het nieuwe schooljaar. Ook dit jaar volgen in Frankrijk zo rond de 16 miljoen jongeren een vorm van onderwijs. Da’s niet altijd even makkelijk, want als er niet genoeg scholiertjes zijn, een 30-tal, om een klas te vormen dan moet de school dat klasje sluiten en gaan de overgeschoten leerlingen naar een school in de buurt. Niet zoals in Nederland met z’n allen op de fiets, maar bij voldoende animo, met de schoolbus. Of anders worden zij door de ouders gebracht. Dat systeem bevordert de leegloop van de kleine dorpjes. En daar wil Macron met 27 miljard voor de ‘territoires ruraux’ wat aan doen.

Er zijn 400 dorpsscholen die bij gebrek aan scholieren gesloten moeten worden. Om dat te voorkomen zijn er burgemeesters die dan zelf een schooltje starten waar klasjes van 15 kinderen welkom zijn. Er worden überhaupt meer scholen ‘hors contrat’ opgericht. Vorig schooljaar waren dat er al 1300. In 42% wordt Montessori onderwijs gegeven. Maar vele hebben ook een religieuze achtergrond: diverse Katholieke stromingen 16%, Moslim 9%, Joods 5%, Protestant 3%. Maar 23% geeft geen achtergrond op, daar horen waarschijnlijk die dorpsschooltjes bij.

Frankrijk telt 3 miljoen gezinnen met schoolgaande kinderen tussen de 6 en 18 jaar. Wanneer een gezin met één kind niet meer dan 24.697,- euro verdiend, krijgt men een tegemoetkoming van €369,-. Voor de oudere kinderen loopt dat op tot €403,-.

Wordt er verder gestudeerd dan zijn de staatsuniversiteiten zeer goedkoop: inschrijf geld is rond de €170,-. Voor de privé opleidingen schommelen de kosten tussen de €3000,- en € 16.000,-. Maar daarna komen de kosten van levensonderhoud. Bijna de helft, zo’n €5000,-, gaat naar kamerhuur, €3000,- naar voedsel en nog eens € 4000,- naar kleding, boeken, transport, een biertje en veel meer. Zo veel, dat de helft van de studenten er een baantje bij moet hebben en zeker een kwart met een beurs studeert.

Net als in Nederland wordt er veel geklaagd over het niveau van het onderwijs. De populariteit van de Minister van Onderwijs Jean-Michel Blanquer is dan ook niet hoog: 46% van de Fransen ziet hem wel zitten. Toch is Macron daar best jaloers op met 37% populariteit en Édouard Philippe zijn Premier met 41%. Cijfers trouwens die de laatste tijd wat zijn opgelopen.

Een nieuw begin?

Terwijl miljardair Epstein zich in het gevang van zijn leven beroofde, gaat filmproducent Weinstein tot de tegenaanval over. Voor hem dus een nieuw begin. Beiden gingen zich te buiten aan seks. Dat dat voor Epstein resulteerde in zelfmoord, daar kan ik, hoewel moeilijk, wel inkomen. Gelegenheid geven aan je vriendjes. Zorgen voor minderjarige meisjes als lekkere hapjes is gewetenloos, misleidend en kan leiden tot levenslange trauma’s. Maar het was Weinstein’s methodiek die leidde tot #metoo. Leidde tot een lawine van aanklachten door vrouwen die zich misbruikt voelen maar ook tot een verkramping in de omgang tussen de seksen.

Hoewel het me geen pretje lijkt het bed met die man te delen, vraag ik me af of daar nou van zoveel dwang sprake was. Ik zie nog de vele foto’s in de krant van tegen hem aan schurkende lachende jonge vrouwen, die we nu herkennen als echte filmsterren. Begrijp me goed: je macht gebruiken om een vrouw in bed te krijgen, is niet comme il faut. Maar die vrouwen hadden ook naar een andere producent kunnen gaan om hun doel te bereiken filmster te worden. Zij verkochten hun ziel en zaligheid voor het bereiken van dat doel. Een prostitué pakt ’s morgens het geld van het nachtkastje en vertrekt. Deze vrouwen pakte ’s morgens het contract van dat kastje, kregen een rol die niet alleen veel geld opleverde maar ook nog zicht op een carrière bood en klagen nu de man aan die hen zo rijkelijk bedacht.

Weinstein’s business is nu failliet. Zijn imago is down the drain. Veel geluk lijkt me voor hem in de toekomst niet weggelegd. Er zullen wel nuances in mijn voorstelling van zaken kunnen worden aangebracht. Meer nog: veel vrouwen hebben wel degelijk reden tot een aanklacht. Maarvoor de rechter geef ik Weinstein een goede kans. Die gun ik hem niet, maar eerlijk is eerlijk. Zelfs voor hem.

Nog meer vermeend onrecht

Ook Carlos Ghosn de ex-baas van het in Nederland gevestigde autoconcern Renault/Nissan/Mitsubishi gaat ook over tot de tegenaanval. Uit mijn tijd in Dubai heb ik de Libanezen een beetje leren kennen. Het zijn, over het algemeen, de aardigste mensen om een borreltje mee te drinken, maar als ze de rekening, welke ook, moeten betalen zijn ze niet thuis. Nou waren ze überhaupt niet veel thuis. Altijd in het restaurant of in hun Ferrari, want op straat kan je laten zien dat het goed met je gaat.

 Nu lijkt me Ghosn zelfs niet aardig. Maar die lust voor opsmuk en vertoon is hem niet vreemd. En een zuster die hij in het bedrijf van een baan voorzag, die €750.000,- per jaar oplevert lijkt mij niet kosher. Dat zelfde geldt voor zijn inkomen, maar daar gaat het niet over. Wel over vliegtuigen, huizen, partijtjes, relatie geschenkjes, donaties. Alles te lezen in een mijn inziens objectief intern audit rapport, dat nu ook na 10 maanden zijn hangman en opvolger bij Nissan, Hiroto Saikawa de kop kost. Twijfelachtige aandeelpraktijken die deze griezel in 2013 zo’n €800.000,- (bruto!) zouden hebben opgeleverd. Een peulenschilletje vergeleken bij Ghosn’s schraapsels, maar genoeg om te hangen. Wel benieuwd wat de Nederlandse rechter er van maakt. In ieder geval zal de voortgang minder hardvochtig zijn dan die welke zijn Japanse amice voor Ghosn in petto had.

Ook Bernard Tapie gaat dit nieuwe seizoen (en voor hem misschien wel het laatste, want hij is doodziek) in de aanval. Ik had de knipsels over zijn vele doen en laten al weggegooid, toen ik las dat hij zwaar kanker had. Maar nee, de flamboyante zakenman, politicus, acteur laat het er niet bij zitten. Nou gaat het ook wel om meer dan €400 miljoen. Zoals Le Figaro schreef moet je wel archeoloog of minstens historicus zijn om nog te weten wat er zo’n kwart eeuw geleden in 1992 gebeurde. Ik zal u dan ook de fijne details besparen.

Tapie heeft een rol gespeeld in de regeringsperiode van Mitterand, Sarkozy en Hollande. Politiek is dan ook één van de leidende motieven in dit moderne drama, waarin ook de toekomstige directeur van de Centrale Europese Bank, Christine Lagarde een rol speelde. Zij werd tenslotte vrijgesproken van “medeplichtigheid” maar moet het met de voor een bankier verschrikkelijke beoordeling van “négligence” doen.

In 1993 verkocht Tapie zijn aandelen Adidas aan de staatsbank Crédit Lyonnais voor €2,1 miljard. Die in 1994 (!) het pakket voor de dubbele prijs doorverkocht. Ondanks deze transactie dreigde de bank failliet te gaan en verdacht Tapie ervan vals spel te hebben gespeeld. Dit complot weet Tapie te ontzenuwen in diverse rechtszaken, maar in 2008 wordt hij toch tot €403 miljoen schadeloosstelling veroordeeld. Vanuit zijn ziekenhuisbed bestrijdt hij deze veroordeling. Zonder te weten of hij gelijk heeft, wens ik hem alle succes.

 Een nieuw begin?

We hebben altijd veel aandacht voor wat en wie bijzonder is. Terwijl het dagelijks leven van de ‘man in de straat’ de kleur van ons bestaan aangeeft. Kijk naar de Gele Hessen. “Macron is een catastrofe”, roepen ze, terwijl zij zelf die catastrofe zijn. Vaak geen opleiding, vaak geen werk, vaak geen goed onderkomen, vaak geen goed huwelijk. Dat kost dan al die andere Fransen €15miljard extra aan verkeerde correcties op eerder gemaakte, te weinig overdachte maatregelen.

48% van alle Fransen, de helft dus, gelooft in tenminste twee complot theorieën, da’s al veel, maar 41% van alle Gele Hessen gelooft er in minstens vijf! En daar moet die andere helft van de Fransen mee leven en Macron mee overleven.

45% van alle Fransen gelooft dat de kwaliteit van leven van hun kinderen slechter zal worden. In de EU is dat 35%. En 52% van de Fransen gelooft niet dat bij verkiezingen zijn stem invloed heeft (in de EU 40%). 73% heeft geen vertrouwen in de Assemblée Nationale! De gemiddelde Fransman werkt maar 35 jaar, maar Frankrijk staat op de ‘geluksladder’ op de 23ste plaats. Finland met 38 jaar werken staat qua geluk beleven op de eerste plaats. Nederland komt op 6 met 40 werkzame jaren.

Slechts 20% gelooft dat de mondialisering winst heeft gebracht aan de samenleving (EU 30%). Dat werkt ook door op het aantal kinderen dat wij voortbrengen. Opmerkelijk is dat Frankrijk tot voor kort nog op een positieve balans van 2,1 kind kon bogen, terwijl de EU daar al onder zat, maar nu evenals de andere landen van de EU op 1,6 kinderen zit. Daarvan wordt 60% buiten het huwelijk geboren. Dat zijn over het algemeen geen ‘motjes’, maar kinderen uit een vrij partnership of een Pac, partners met een ‘pacte civil de solidarité’. In de Afrikaanse Sub Sahara zien bijna 5 nakomelingen het licht bij vruchtbare vrouwen. Ook dat cijfer maakt me niet blij.

Net zoals het PMA, het met medische ingreep en begeleiding van vruchtbaarheid bij lesbische koppels en alleenstaande vrouwen (ook wel ‘PMA sans père’ genoemd), bij grote delen van de bevolking in verkeerde aarde valt. Homoseksuele koppels werden al meteen uitgesloten en 2600 amendementen op het wetsvoorstel moeten vooral ethische problemen voorkomen. Ik ben benieuwd.

Trouwens we moeten er wat nieuwe woorden bij leren. Het woord ‘végétarien’ kende we al: iemand die vlees noch vis eet. In Frankrijk is 3 à 4% van de bevolking végétarien. Maar dan ‘flextarien’. Iemand die geen problemen heeft af en toe vlees of vis te eten. Een kwart (25%) van de Fransen valt daaronder. En how about ‘végétalien’? Iemand die alleen plantaardig voedsel eet (dus ook geen honing, of melk). En tenslotte ‘vegan ’, dat halve procent van de bevolking dat de hiërarchie tussen mens en dier ontkent en geen dierlijke producten eet of gebruikt (leer, bont, maar ook wol). Die keuze had voorheen vooral een ethische achtergrond, maar door de milieuproblematiek werd in één jaar al 3,5% minder vlees gegeten (zelfs 6% minder kalfs- en lamsvlees!) en 2,5% minder vleeswaren. En gewoon omdat een pakje sigaretten rond de €10,- kost stopte vorig jaar een miljoen Fransen met roken. Nu ook de e-sigaret verdacht en zelfs in de VS verboden werd, zint de industrie op een nieuwe list de consument te overtuigen. Daar lijkt best ruimte voor: 21,5% van de 15-34 jarige Fransen rookt een stickie. In Nederland, altijd gezien als voorloper, ‘maar’ 15,7%.

De Nederlandse rentrée

Ook in Nederland start het nieuwe talkshowseizoen. Jinek mocht nog even bij de publieke omroep haar niet geringe interview-kunnen tonen, maar gaat naar de RTL waar haar uitwisseling van bezorgde-, opgetogen- en andere emoties rond haar boorling, afgewisseld met aankondigingen van nieuwe tv-programma’s, beter op hun plaats zijn. En dat dan om en om met Beau. Beau, een aardig joch, dat ik wel mag. Open, geïnteresseerd, sociaal, heeft prachtige programma’s gemaakt, maar is wel erg aan de oppervlakte in zijn shows.

Nou en dan komt Pauw weer terug. Maar ook hij had vorig seizoen veel van zijn kritische opstelling verloren. Lacht veel, schrikt er niet van terug zich kwetsbaar op te stellen, maar eigenlijk zit ik daar niet op te wachten. Dat was met Witteman aan zijn zijde anders. Een toen wat verzuurde presentator, bij wie het woord talkshow niet hoorde, maar die nu wel een prima muziekprogramma op zondag presenteert.

Natuurlijk is er Nieuwsuur met doorwrocht journalistiek werk. Maar er is er maar één die voor mij met kop en schouders boven de anderen uitsteekt: Matthijs van Nieuwkerk met zijn Wereld Draait Door. Ondanks het vroege uur, informatieve, genoeg uitgediepte vaak verrassende onderwerpen, betrokken uitgewerkt. Niks voort dobberen op vermeende populariteit, steeds weer zoekend naar andere ingangen.

Neem die show waar alleen de Beatles met hun Abbey Road album aan het woord kwamen en de Minister van Justitie Grapperhaus prachtig uit zijn rol schoot en zijn kennis en liefde voor die muzikanten toonde. Vakwerk.

Net als het werk van Wim Crouwel ,dat ik zeer bewonder, maar strak is, gedisciplineerd, ontdaan van emotie. Hij overleed op 90-jarige leeftijd. Hij was één van de medeoprichters van de fameuze studio Total Design. Zij ontwierpen de bewegwijzering en lettering voor Schiphol, een voorbeeldige exercitie die veel opvolging kreeg. In 1967 ontwierp hij zijn digitale New Alfabet. Ik heb de presentatie ervan in een Quadraat Blad nog in m’n boekenkast staan. Dat alfabet gebruikte hij ook voor zijn ontwerp van een serie cijferpostzegels die het een kwart eeuw uithielden. Niet mooi, wel helder.

Ik heb met hem in het bestuur van de Amsterdamse Kunstuitleen gezeten. Samen hadden wij als taak de communicatie te verzorgen. Een interessante tijd met mede bestuursleden als Alexander Orlow, directeur van Peter Stuyvesant en stichter van de Peter Stuyvesant kunstcollectie die hij in zijn sigarettenfabriek onderbracht. Hij en zijn vrouw Jacobine noemden wij ‘de Nederlandse jetset’. Maar ook kettingrookster Liesbeth den Uyl, echtgenote van de PvdA politicus, bestuurde mee en vond een kwaliteitsselectie van het uit te lenen werk niet nodig: “selecteren doet het volk zelf wel”. Nou dat gaf de nodige discussie. Voor Crouwel bestond die discussie niet, hij wist haarscherp wat goed en fout was. Dat bewees hij later ook als directeur van het museum Boijmans-Van Beuningen. Ja, een groot onverzettelijk man.

En Chirac is overleden. Hij werd 82 en is nog steeds één van de meest geliefde Presidenten van Frankrijk. Om zijn vriendelijkheid, om zijn Fransheid (van hem is het “La France est une monarchie républiqaine”), om zijn charisma.Hij was mij iets te vaderlijk, maar stond er wel. Vooral ook toen de VS zo nodig Irak moest binnenvallen, was hij tegen. Dat alles is nu verleden tijd. Hij ruste in vrede.

Dat zelfde geldt voor het lidmaatschap van Engeland in de EU. ’t Is wel mooi geweest. Nog nooit heb ik zo’n armetierig politiek optreden gezien. Laat dat nou ook voor de VS gelden.’t Lijkt er op dat we twee ouwe, trouwe en bijna onmisbare partners gaan missen. Tijd dus voor een nieuw begin. Op eigen benen. Dat lucht op.

 

Over de auteur

Redactie FANF

Laat een bericht achter