Nieuws Algemeen Zorg

Oorsuizen, geluid dat er niet is

Oorsuizen, geluid dat er niet is
Waar komt het vandaan? Kan het kwaad? Wat is er aan te doen?

Door Guido Smoorenburg

Geplaagd door oorsuizen
Er is wel eens gesuggereerd dat Edvard Munch zijn bekende schilderijen getiteld De Schreeuw heeft gemaakt omdat hOorsuizenij werd geplaagd door oorsuizen. Ook is er wel naar voren gebracht dat Vincent van Gogh zijn oor afsneed omdat hij het oorsuizen niet kon verdragen. Dit zijn waarschijnlijk te vergaande speculaties waarmee men wilde aangeven hoe dramatisch oorsuizen kan zijn. Het is echter wel zeker dat de componist Bedrich Smetana leed aan oorsuizen hetgeen hij in zijn strijkkwartet “Aus meinem Leben” heeft verklankt. En niet lang geleden heeft iemand in Nederland de wens tot euthanasie geuit omdat oorsuizen als ondraaglijk werd ervaren. Aan deze wens is gevolg gegeven hetgeen veel deining heeft veroorzaakt rondom de discussie over euthanasie.

Aandacht voor oorsuizen
Tijdens de 25 jaar dat ik werkzaam was in het UMC Utrecht heb ik het aantal klachten over oorsuizen en de ernst van de klachten zien toenemen. Er waren wel methoden om enige verlichting te geven maar in grote lijn kwam het toch neer op “leer er mee leven”. Gelukkig is er de laatste jaren meer aandacht voor oorsuizen gekomen. Er zijn internationale studiegroepen opgericht en de Europese Commissie heeft onlangs een subsidie van 4 miljoen euro toegekend voor de opleiding van 15 promovendi op dit gebied. De coördinatie is in handen gegeven van het UMC te Groningen. Frankrijk levert een bijdrage met een researchgroep van het CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique) in Marseille.

Optreden oorsuizen
Oorsuizen (de medische term is tinnitus, accent op tin…) kan zich voordoen als een sissend geluid maar ook als fluiten, zoemen tikken of stommelen in het gehoor. 10 tot 15% van de bevolking heeft er last van; 1 tot 4% in ernstige mate. Oorsuizen hoeft zich niet continu voor te doen. Het kan wisselen in sterkte en kan ook tijdelijk voorkomen. Wanneer de oren na blootstelling aan lawaai of harde muziek suizen of fluiten dan is dit een teken dat het geluid te hard is geweest. Het oorsuizen kan vervolgens weer verdwijnen maar wanneer het suizen vaker optreedt betekent dit een waarschuwing dat het harde geluid het gehoor kan beschadigen. We hebben gehoorbeschadigingen zien toenemen bij popmusici, maar ook bij leden van klassieke orkesten.

Oorzaak oorsuizen
Wanneer men met klachten over oorsuizen bij de dokter komt dan blijkt vaak, naast de last die men er van ondervindt, ook angst voor iets kwaadaardigs een belangrijke beweegreden te zijn om te komen. Gelukkig kan dan meestal worden aangegeven dat de kans klein is dat het suizen wordt veroorzaakt door een kwaadaardige aandoening. Meestal is het suizen het gevolg van gehoorverlies. Hoe het precies ontstaat is nog niet duidelijk. Met behulp van hersenscans probeert men tegenwoordig meer inzicht te verkrijgen. Naar de huidige inzichten is de meest waarschijnlijke verklaring dat het oorsuizen in de hersenen ontstaat door een onbalans in de zenuwactiviteit die correspondeert met de hoge en lage tonen. Er is altijd zenuwactiviteit, ook als er geen geluid is. Wanneer die activiteit niet meer gelijkmatig over alle zenuwen is verdeeld door gehoorverlies (meestal voor de hoge tonen) kan men last krijgen van suizen of fluiten. De toonhoogte van het suizen of fluiten correspondeert meestal met de toonhoogte waarboven het gehoorverlies snel toeneemt. Oorsuizen kan wijzen op zuurstofgebrek in de hersenen, bijvoorbeeld voorafgaand aan flauwvallen. Het kan variëren met de bloeddruk, vermoeidheid en spanning. Aangezien oorsuizen meestal het gevolg is van gehoorverlies, met name door lawaai en/of ouderdom, is het dus niet kwaadaardig.

Er zijn echter oorzaken die minder goedaardig zijn maar gelukkig veel minder vaak voorkomen:
1. Een fluitend bloedvat. De hoofd-halsslagader (carotis) loopt vlak langs het oor. Wanneer zich in deze ader een prop bevindt kan het bloedvat gaan fluiten. Dit kan men dan horen. Vrijwel altijd hoort men dan een geluid dat wisselt met de hartslag. Dit vergemakkelijkt de diagnose aanzienlijk.
2. Een verstoring van het vloeistofevenwicht in het binnenoor, vaak de Ziekte van Menière (Prosper Menière, Frans medicus 1799-1862). De ziekte kenmerkt zich door evenwichtsstoornissen, gehoorverlies en oorsuizen of laag stommelend geluid. De evenwichtsstoornissen kunnen een grote handicap betekenen in het dagelijks leven. De stoornissen komen aanvankelijk aanvalsgewijs voor maar de aanvallen gaan op langere duur meestal over in een permanent gehoorverlies met oorsuizen en een evenwichtsprobleem. De ziekte is helaas (nog) niet te genezen.
3. De brughoektumor (beter acusticus neurinoom). Dit is een tumor die zich vormt op de gehoorzenuw in de inwendige gehoorgang. De tumor zaait niet uit en groeit langzaam. Maar de tumor kan geleidelijk aan zo op de zenuw gaan drukken dat er gehoorverlies en evenwichtsstoornissen ontstaan. In het ernstigste geval kan de tumor naar binnen uitgroeien en op de hersenstam gaan drukken. De tumor kan (zeer specialistisch) worden verwijderd met bestraling gebruikmakend van een zogenaamd Gamma-mes.

Naast bovenstaande drie oorzaken zijn er nog andere oorzaken aan te wijzen zoals o.a. medicijngebruik, spontane trillingen van de spiertjes in het middenoor en zoveel meer dat daar niet verder op kan worden ingegaan.

Wat is er aan te doen?
Al eerder werd aangegeven dat er tot nu toe geen goede therapie beschikbaar is: leer er mee leven. Dit betekent echter niet dat het geen zin heeft om met oorsuizen naar een arts te gaan. Wanneer er geen sprake blijkt te zijn van iets kwaadaardigs kan de geruststelling al stress, en daarmee het oorsuizen, verminderen. Naast de conditioneringstherapie “leer er mee leven” wordt algemeen verlichting gezocht met maskeringstechnieken. Men kan het oorsuizen maskeren door harde geluiden aan te bieden die het suizen naar de achtergrond dringen. Dit is natuurlijk niet echt een oplossing maar het kan soms helpen. Gelukkig is de maskeertechniek iets effectiever dan eenvoudigweg het oorsuizen overstemmen met ander geluid. Het oorsuizen zelf wordt namelijk in sterkte teruggedrukt. Men heeft dus minder geluidsterkte nodig dan men op basis van overstemmen zou verwachten. Zelf gaf ik, als men moeite had in slaap te komen door het oorsuizen, nog wel eens de raad om met een muziekje te gaan slapen. De maskeringstechniek wordt toegepast met een soort hoortoestellen. Een nieuwe methode is elektrostimulatie van de gehoorzenuw. Sinds 40 jaar is er bij doven veel ervaring opgedaan met elektrostimulatie van de gehoorzenuw via het binnenoor (cochleaire implantaten). Deze ervaring wordt nu ook gebruikt om ernstig oorsuizen te onderdrukken. De methode verkeert echter nog in een experimenteel stadium. Nog ingrijpender is “deep brain stimulation”. Naarmate we met hersenscans meer inzicht krijgen in de gebieden die zenuwactiviteit tonen in relatie tot oorsuizen kan men proberen het oorsuizen te onderdrukken met elektrostimulatie in die gebieden. Dit wordt met wisselend succes in Maastricht gedaan.

Samenvattend kan men niet genoeg benadrukken dat het zeer belangrijk is het gehoor niet aan lawaai of harde muziek bloot te stellen. Gehoorverlies ontstaat zonder meer al met het ouder worden. Verlies door lawaai telt daar bij op. Op latere leeftijd ervaart men dan niet alleen een handicap door het gehoorverlies zelf maar men kan ook nog geplaagd gaan worden door oorsuizen.

Als voorzitter van de Werkgroep Lawaai en Gezondheid van de Gezondheidsraad werd mij vroeger door de Overheid vaak gevraagd lezingen te geven over gehoorbeschadigingen door te hard geluid. In popmuziekkringen voelde ik me vaak een roepende in de woestijn. Totdat de organisatie van het Noorderslagfestival in Groningen me vroeg een lezing te komen geven. De vraag kwam van de popmusici zelf. Zij, intussen veertigers, kregen geleidelijk aan beroepsproblemen door gehoorverlies, oorsuizen en geluidvervorming in het gehoor!

Over de auteur

Redactie FANF

1 Bericht

  • Tinnitus
    Ik heb vroeger behoorlijk last van oorsuizen gehad, inderdaad waarschijnlijk als gevilg van verlies aan hoge tonen.
    Op het ORL van Bordeaux (Pr René DAUMAN) ben ik behandeld op basis van TRT (Tinnitus Retraining Therapy).
    Situatie nu: geen enkel problem meer met oorsuizen!

Laat een bericht achter