Nieuws Algemeen

Occitaans Dagboek – januari 2020, Frits Baylé

LS! De dagen lengen weer. Je merkt het nog maar weinig, maar toch. Maar ook van de Winter merken we weinig. Moet nog komen hopen we, want anders raakt de natuur wel erg uit balans! “Uit balans”. Misschien is dat waar we in 2020 ons het meest voor moeten hoeden. Ik zal m’n best doen. Lees maar. FB.

Opluchting aan ’t eind van ’t jaar!

In mijn vorige Dagboek leek het of Hitler ook voor de eerste Wereldoorlog verantwoordelijk was, terwijl hij in die ‘frisch fröhliche Krieg’ slechts een kleine rol als vrijwillig infanterist en militair koerier vervulde. Als je zo’n oorlog hebt meegemaakt, begrijp je niet dat je daarna de wereld kan onderdompelen in nog zo’n alles vernietigende wereldoorlog.

In datzelfde Dagboek kwam ik terug op mijn overpeinzingen over ‘macht’. Ik schreef toen: ” Waar komt die machtswellust (in die context bij Erdogan, maar ook bij Hitler en al die anderen) vandaan? Die lust in veroveren, doden ook. Het zit ook in dieren, dus het zal er wel bij horen. Ik geloof al jaren niet meer dat ‘in ‘t eind de zachte krachten zeker zullen winnen’. Maar sinds Harari de Homo Deus heeft ontdekt, moet er toch een remedie te bedenken zijn. Alle ellende begint natuurlijk met het veel gelauwerde woord ‘ambitie’. En in de sport met ‘Goud’. ‘Zilver’ betekent dat je verloren hebt! (…) Waar komt die aversieHitler vandaan tegen het Tweede zijn, in plaats van de Eerste? Voor mij is het ’afgunst’. En dat leidt je dan naar het woord ‘ongelijkheid’. En dan weet je het: de zachte krachten zullen nooit winnen, zolang er mannen en vrouwen bestaan, blanken en zwarten, hetero’s en homo’s, mooi en lelijk, Turken en Koerden, dom en knap en vooral Christenen en Moslims om over Joden maar niet te spreken…”

 Henriëtte Roland Holst is al even dood, dus die conclusie gaat aan haar voorbij, maar voor hen die van ‘goede wille’ zijn, moet dat toch redelijk onverteerbaar zijn. Een pessimistische visie op de toekomst, die mij maar niet wilde verlaten tot ik het boek van Rutger Bregman ‘De Geschiedenis van de Vooruitgang’, (uitgegeven bij De Bezige Bij) gelezen had. Als emigrant las ik pas de 10de druk van het boek dat hij op 25jarige leeftijd in 2012 schreef. Afgezien van de laatste twee hoofdstukken waarin hij als historicus het heden beschrijft, was dit boek voor mij indruk- wekkender dan Harari’s ‘Sapiens’ en ‘Homo Deus’. Ik heb ooit eens geopperd dat Geert Mak de ‘Geschiedenis van de Europese Eenwording’ zou moeten schrijven. De Europese geschiedenis vanaf het Romeinse Rijk. Of moet het vanaf de Griekse Beschaving zijn? Misschien wel, hoewel ik steeds meer problemen heb met het opnemen van de landen aan de andere kant van de Adriatische Zee als deel van de Europese Unie. Hoe dan ook, Bregman zou die taak ook zeer goed aankunnen.

En nu komt ‘t. In dat boek schrijft hij dat met wetenschappelijke uitgevoerde testen, bewezen is dat mensen, individueel maar ook in groepsverband, morele besluiten nemen en acties uitvoeren op basis van de cultuur waarin zij leven. Dat wat maatschappelijk is geaccepteerd geeft het alibi ook voor acties die moreel onaanvaardbaar zijn. Dat is natuurlijk een afschuwelijke conclusie, maar zo’n cultuur valt te veranderen, te verbeteren in tegenstelling tot de ongelijkheid.

Het toont ook aan hoe je moet oppassen voor leiders die in zo’n gemeenschap heel makkelijk de leefcultuur kunnen beïnvloeden. De leugens en agressieve tweets van Trump zijn niet om grappen over te maken, zij zijn zeer gevaarlijk. Zijn slogan ‘America first’ is net zo agressief als Xi’s wens China in 2050 marktleider te willen zijn op het gebied van handel, artificiële intelligentie en militaire macht… Meer dan 50% van de Fransen steunt de stakingen in verband met de pensioneringsvoorstellen van Macron. Die steun, die gelukkig nu snel afneemt, is het alibi voor de vakbond CGT en haar niets ontziende leider Martinez door te gaan en het land verder economisch te verzwakkenHetzelfde gold voor de morele steun die de Gilets Jaunes kregen.

Maar wat gebeurt er als Harari gelijk krijgt en de wereld zich zal bekeren tot het ‘dataïsme’? Een samenleving die bestuurd en gedreven zal worden door data, in plaats van door   

aanvechtbare standpunten en morele overwegingen? Een samenleving die door de artificiële intelligentie en de robotisering helemaal niet zo ondenkbaar is. Laat nou Bregman net een nieuw boek hebben uitgegeven: ‘De meeste mensen deugen’! Ik heb het nog niet gelezen, maar HP/De Tijd verheugde zich met zijn optimisme… Hoe dan ook onze kleinkinderen zullen in een wereld vol ongelijkheid, vol data, hopelijk ook vol mensen die deugen hun levenshouding moeten bepalen. Mijn moeder zou ze de steun daar in mee geven met de verzuchting “Heer, geef wijsheid”.  

Wat de toekomst brengen moge…

Het jaar 2020 wordt een jaar met veel cruciale momenten. Brexit zal zijn eigen invulling krijgen. Europa’s eenheid en koers zullen worden ingekleurd. De burgemeester en gemeenteraad verkiezingen in Frankrijk zullen Macron’s, en vooral ook Marine Le Pen’s plaats aanwijzen. Interessant zal het te zien zijn wat ‘impeachment’ gaat betekenen ook voor bijna de helft van het Amerikaanse volk dat achter Trump als leider staat. Maar ook de handelsoorlogen zullen hun tol opeisen van de mondiale economie. En Ineens is daar de openlijke agressie tussen de VS en Iran bijgekomen. Het lijkt ver weg, maar speelt zich om de hoek af.  

In Frankrijk zal de pensioneringswetgeving zijn beslag krijgen. De materie is voor de Fransman al moeilijk, emotioneel en onduidelijk maar voor een buitenlander als ik zeer lastig te volgen. Zo lastig, dat ik mijn Nederlandse ‘correspondent’, mijn allereerste baas van meer dan een halve eeuw geleden, die mij nog steeds knipsels uit de Nederlandse pers toezendt, vroeg, mij wat begrijpelijke info in de Nederlandse taal over het onderwerp te sturen!  

Nou raak je ook in de war, als er al gestaakt wordt, terwijl er nog geen wetsvoorstel ligt waar je je tegen kan verzetten! Maar da’s Frans: gemiddeld werd tussen 2008 en 2017 per 1000 werknemers 118 dagen per jaar gestaakt! In Nederland is dat 12 dagen, in de VS 5 en in Zwitserland zelfs maar één dag! Maar ja hier zijn ook rellen geweest tegen kerststalletjes in openbare gebouwen: zij zouden in strijd  zijn (en ja, dat zijn zij ook) met de laïciteit, de godsdienst neutraliteit, die in 1905 wettelijk werd geregeld. Een soort frans ‘Zwarte Piet’ trauma. Maar Macron had zijn pensioenvoorstellen ‘de moeder van alle hervormingen’ gedoopt, dus je kon wat verwachten.

 Nou het was allemaal, als ik het goed begrepen heb, zeer gematigd. Iedereen die voor 1975 geboren is, valt buiten de nieuwe maatregelen. En voor hen die pas in 2022 beginnen te werken gaat het hele pakket tellen. Het ‘evenwichtspunt’ dat op 62 jaar lag, wordt 64,2 jaar. Via een puntensysteem dat van de Zweden is afgekeken is het mogelijk eerder met werken op te houden. Het ‘universele’ systeem is eigenlijk een socialistisch plan uit 2011 en maakt een einde aan 42 verschillende regelingen. Wel krijgen wat ‘zware’ beroepen, van treinbestuurder tot balletdanseres, de mogelijkheid eerder uit te treden. En iedereen die de volledige arbeidsperiode heeft gewerkt, krijgt maandelijks minimaal 1000 euro pensioen. Het blijkt dat je over dit redelijke voorstel, zoveel kan inbrengen dat je er de langste staking sinds 1995 mee kan verantwoorden.

Laat ik u, zoals elk jaar maar vertellen uit welke hoek de wind in deze Dagboeken waait. Dan kunnen daarover tenminste geen misverstanden ontstaan!

De hoek van waaruit de wind waait.

Een schrijver zei eens, “dat je de schaamte voorbij moet zijn, om op papier, aan wie het lezen wil, je gedachten te delen”. En Michel Houellebecq stelt in zijn roman “Soumission” over de Moslimovername in Frankrijk “Nooit geef je je in een gesprek zo volledig bloot als tegenover een lege pagina voor een lezer die je niet kent”. Nou ken ik wèl veel van mijn lezers, maar ik begin het te leren. Trouwens eind 2018 verscheen een nieuwe roman van Houellebecq: “Sérotonine”, over het boerenleed in Normandië wat wonderwel aansloot bij de Gilets Jaunes problematiek. Gevolg: hij werd  voor zijn oeuvre als de Balzac van de 21ste eeuw geridderd en het boek werd de best gelezen roman in 2019.

Mijn Dagboeken hebben bij mij in ieder geval niets te maken met “anderen je visie  opdringen”. Ook niet met de behoefte “de wereld te willen verbeteren”. Maar het is ook weer niet zo dat “praatjes geen gaatjes vullen”. Eigenlijk blijft de hoop dat anderen er “wat mee kunnen” een belangrijke reden. En het houdt mij van de straat en bij de les. En ook dat, kan geen kwaad!

Nu we nog niet zo lang verhuisd zijn naar het Katharenland is de kans groot dat ik af en toe mijn bewondering of twijfel over dit economisch wat achter gebleven maar prachtige stuk Frankrijk met u zal delen.

 Ik probeer mr. G.B.J. Hilterman, (voor hen die hem niet meer kennen: een iconische politieke commentator) niet te kopiëren, hoewel sommigen mij in hem herkennen. Ik heb die ambitie niet. Trouwens hij was AVRO en ik ben, door de jaren heen, meer VPRO geworden. Ik lok graag reacties uit en schrijf over de waan van de dag. Over alles dat mij interesseert, mij boos maakt of verdriet. Mij aan het lachen maakt ook. Dat betekent dat ik vaak over cultuur, politiek en economie schrijf. Op verzoek, in steeds kortere zinnen, waardoor ik soms kort door de bocht moet om toch maar binnen de 2500 woorden te blijven, die ik mezelf gun. Ik gebruik veel cijfers omdat die nauwkeuriger pretenderen te zijn dan woorden als veel of weinig of genoeg of groot. Die gegevens komen voornamelijk uit Le Figaro, Le Point, The Economist, Time en de digitale info van De Volkskrant, de NRC en nog wat voor mij elke keer weer lastig te volgen digitale informanten. De asociale media komen er bij mij niet in.  

 Milde ironie, neigend naar cynisme!

 Een lezer typeerde mijn geschrijf als “alles met een vleug van ironie, meestal mild, een enkele keer wat scherper, neigend naar cynisme, echter altijd wijs en vriendelijk”. Ik bedoel maar! Zo’n karakteristiek, daar doe ik het voor. Als je niet meer werkt, mis je de hoop op succes. Maar het verlangen ernaar blijft. Daarom was het 50jarig jubileum van SIRE (Stichting Ideële Reclame) waar ik als oprichter in het zonnetje werd gezet, zo belangrijk voor mij. Iemand schreef mij, dat ik met SIRE een voetafdruk had gezet die altijd blijft bestaan. En dan worden twee jaar later die woorden omgezet in het Ridderschap van de Orde van Oranje Nassau! Dat, maar ook deze Dagboeken geven mij zin in mijn leven en soms ook de zin ván het leven. Daarbij vergeet ik mijn vrouw, kinderen en kleinkinderen niet, maar zij komen in deze Dagboeken niet of nauwelijks in het vizier.

 Het gedachtegoed van D66 spreekt mij zeer aan. Ik zorgde ervoor dat het eerste Appel in 1966 gratis gedrukt werd! De afkeuring van een koningshuis en de wens het volksreferendum te laten beslissen, hoeven niet voor mij. Wat zeg ik: ik ben mordicus tegen dat referendum! Nu ook weer de Gilets Jaunes met hun eis dat het referendum de volkswil zal bepalen. Ik kan me best voorstellen dat velen  genoeg hebben van hun zeer armoedige bestaan. Daar moet ook wat aan gedaan worden. Maar de meesten lezen geen krant en worden door algoritmes bestuurd. Vaak fake nieuws en vaak ophitsing. Brexit is nog zo’n voorbeeld. Trouwens: de opkomst bij die referenda is gemiddeld niet hoger dan 45%, dus wat de uitslag ook is, het vertegenwoordigt niet ‘de’ volkswil.

Geen links of rechts, maar goed en niet fout.

   Ik probeer wel een sociaal liberaal maar geen links noch een rechts standpunt in te nemen. Zaken, gedachten, mensen hebben het bij het GOEDE of FOUTE eind. Het goede komt gelukkig zowel bij links als rechts voor. Alleen bij ultrarechts en extreemlinks niet, waar ik me dan ook tegen kant. Want extremisme wekt weerstand, onvrede en oorlog op. Alweer een reden waarom de “zachte krachten zullen winnen”, mij steeds ongeloofwaardiger voorkomt.

De Tweede Kamer moet, als door het volk gekozen vertegenwoordiger, de koers van het land bepalen en Brussel moet de spreekbuis zijn van de meerderheidsbesluiten (zonder veto’s!) van de gezamenlijke EU-landen. Daar kan een adviserend volksreferendum bij helpen, maar nooit beslissend in zijn. Dan is het maar beter marktresearch te gebruiken als indicatie van wat er leeft bij de kiezer.

Blijft het feit dat het populisme steeds verder oprukt, als reactie op het gevoel dat de politici ons niet meer vertegenwoordigen. Partijbelang en eigenbelang hebben voorrang op het welzijn van het land en zijn bevolking. Kijk, daar moet wat aan gedaan worden. Misschien dat de nationale enquête op NL2025.nl onze wensen gaat onderkennen en naar oplossingen gaat zoeken. Maar wat zou het ook goed zijn (een oude SIRE gedachte) als een aantal politieke journalisten elke veertiendagen met een kort, bondig en zo objectief mogelijk verslag kwamen over de standpunten van de diverse partijen in de Tweede Kamer en dat in de vorm van een advertentie (dus kort en bondig en leesbaar) in een groot scala van dagbladen, magazines en natuurlijk de sociale media. Datzelfde zou trouwens ook moeten gedaan worden voor het Brusselse doen en laten.

Toch is het goed dat wij als individuen weten te bepalen wat kan en wat niet kan. Wat fout is en wat goed. Hoewel ik mijzelf meer als estheet zie, heb ik wel twee leefregels:

”Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat dan ook een ander niet”, en

”Doe in Rome als de Romeinen.’ (Maar lever in eigen land je nationale cultuur niet in.) Bijna elk probleem wordt opgelost als het tegen deze maatlatten wordt aangehouden: Zwarte Piet, bourkini, Trump, racisme, seksisme. Alleen religieuze overtuigingen blijven onbuigzaam, heikel. Laten die nou net tot dood en verderf leiden…

   Wel word ik gek van de schuldgevoelens, waarschijnlijk voortvloeiend uit onze Christelijke erfenis, die leiden tot de politieke correctheid van de Gutmensch. Ik ben niet voor een multiculturele samenleving, wel voor een multinationale cultuur. Europa zal bij gebrek aan één voertaal nooit een eenheid worden zoals de Verenigde Staten van Amerika. Maar het interessante van Europa is nou juist zijn veelheid aan nationale culturen. Cultuur, de zeden, gewoonten en de geschiedenis van een land vormen het kader waarbinnen een natie zich beweegt. De Nederlanders worden, nog steeds, als tolerant gezien. Zo’n cultuur moet je niet ‘sociaal verplicht’ gaan mengen met andere cultuuropvattingen. Voor boerka’s en ander uiterlijk religieus vertoon, sta ik dus niet te trappelen. Maar ook minirokken behoren niet in een Islamitische cultuur te worden gedragen. Gedogen kan dan wel de oplossing zijn.

Culturen evolueren, al dan niet door stimuli van buitenaf. Zo mag, als voorbeeld, wat mij betreft binnen de context van een evoluerende samenleving Zwarte Piet van kleur verschieten. Dat heeft niets met politieke correctheid te maken, maar alles met het feit dat er mensen zijn die zich oprecht door dat ‘zwart’ gediscrimineerd voelen. Trouwens ook woorden als ‘pisnicht’ door Youp van ’t Hek gebruikt, geaccordeerd en grappig bedoeld, blijken pijn te doen en dus niet toelaatbaar. Zelfs niet voor uitstekende cabaretiers!

Dat nu het woord ‘neger’ vervangen moet worden door ‘zwarte’ en zelfs ‘blank’ door sommigen vertaald wordt in ‘wit’ gaat mijn gevoel voor rechtvaardigheid en ook mijn gevoel voor taalnuance te boven…Maar ook ‘de Gouden Eeuw’ blijft in al zijn onvolmaaktheid ‘onze’ Gouden Eeuw.

In deze Dagboeken observeer ik en kom maar weinig met oplossingen, hoogstens met een visie. Wel brak ik een lans voor een ‘universeel minimumsalaris voor iedereen’. Bregman, al weer!, publiceerde erover in zijn boek ‘Gratis geld voor iedereen’. Maar ook introduceerde ik een ‘Maatschappelijke Integratie Periode voor Jongens en Meisjes na hun schoolopleiding’. En voor de Europese Unie bedacht ik een slogan  die aan het denken en doen richting kan geven: ‘Europa: de Oude Wereld, Bron van Nieuw Begin’, waarbij educatie en innovatie van een museum een laboratorium kunnen maken.

Ik hoop, dat de lezer het met me over het algemeen eens kan zijn. Ik hoop ook als dat niet het geval is, hij, zij, u dus, zal reageren. Niet zoals dat op de sociale media gebruikelijk dreigt te worden. En u mag best meer dan 144 letters gebruiken. En wel kritisch en op zoek naar zo waar mogelijke waarheden, want ‘fake’ is niet de vertaling van ‘artificieel’. ‘Nep Nieuws’ dreigt de ergste vijand van onze samenleving te worden, terwijl AI, Artificiële Intelligentie, juist het antwoord moet worden op de problemen van morgen.

Ik wens u een vredig, blij en gezond 2020.  

Over de auteur

Redactie FANF

Laat een bericht achter