Nieuws Algemeen

Occitaans Dagboek
februari 2022

 

collage FB februari 2022

  • Door: Frits Baylé.

LS! We gaan alweer de tweede maand van het jaar in! Het vriest hier de laatste tijd een paar graden. Wat de natuur prachtig wit omtovert zonder dat er sneeuw valt. Dus geen gladde wegen, dat scheelt. Maar in de bergen valt te skiën. En terwijl in Nederland een covid-revolutie zich lijkt te ontwikkelen, maken de Fransen zich om andere zaken zorgen. Lees maar. 

Geloven. Waarin?

Aan het begin van het jaar, de kerstbomen zijn de deur weer uit, is het goed even stil te staan bij wat wij geloven, waarin wij geloven. Dat valt niet mee in Tijden van Nep Nieuws, maar de kroniek van Luc Ferry in Le Figaro toonde in minder dan een halve pagina, de weg die wij westerlingen volgden op zoek naar een veilige have. Zoals een psalm, of was ’t een gezang, zei “een toevlucht voor de zijnen…”.

In de Griekse en Romeinse Oudheid vonden wij, schrijft hij, die toevlucht in de Harmonie met de Kosmos. Wij aanbaden, vreesden en offerden aan de Goden van de Natuur. We hoeven daarbij alleen maar aan Donar te denken, om ons een beeld te vormen. Maar al gauw hadden wij daar niet genoeg aan, meer nog, zoals het er nu uitziet, gingen we met die goddelijke harmonie wat onzorgvuldig om.

Dus vonden we ons heil in de Harmonie met het Bovenaardse, een God in de Hemelen. Daar geloven nog velen in, met als grote promotor de Rooms Katholieke Kerk met zo’n 1,2 miljard navolgers en half zo groot het Protestantisme met vele stromingen.

Maar voor velen was ook Hij te ongrijpbaar. Of zoals filosofen als Nietzsche meldden: “God is dood”. Dus zochten we en vonden we ook een nieuw geloof in De Mensheid zelf. Het Humanisme werd en is voor velen een modern alternatief voor de christelijke religies. Maar met de steeds toenemende kennis en educatie, werd steeds verder ingezoomd op de Mens-zelf. Het Ik. Waarop de dichter Kloos zei: “Ik ben een God in het diepst van mijn gedachten…”. Nou is het zo, dat je het daar altijd moet zoeken, maar of je het daar ook vindt is niet altijd zeker…

Dus zoeken we verder, want volgens Ferry zijn we nu toe aan, en ook dit is mijn vertaling van zijn woorden, het geloof in een vijfde goddelijk houvast. Hij komt dan met een voor mij wat zweverig verhaal van De Liefde voor hen die wij liefhebben en noemt dan de Familie. Maar hij noemt ook de visie van zijn collega filosoof Jürgen Habermas, die zou spreken over een Universele Ethiek. Nou, dan geloof ik het wel!

Zelf zie ik ons steeds meer de technologie omarmen. Mark Zuckerberg de baas van Google wijst ons daarbij de weg met zijn nieuwe onderneming Meta Platforms dat ons een netwerk van driedimensionale virtuele werelden biedt: de metaverse. Velen en vooral jongeren zullen zich, spelenderwijs, gaan verdiepen in hun wereld en hun Ik daarin, door een digitaal zelfbeeld te creëren in een virtuele wereld. Een avatar die ons beter kent dan wij onszelf. Hoe dan ook, wat de toekomst brengen moge, lijkt wat onzeker, maar Ferry’s korte geschiedenis van de Westerse religieuze filosofieën zette de vier hoofdstromingen goed op een rij.

Over de Fransen en hun toekomst

Aan het begin van het jaar is het ook goed om om je heen te kijken en te proberen vat te krijgen op wat er daar speelt. Hier in Frankrijk dus. Da’s redelijk simpel: Covid en de Presidentiële Verkiezingen.

Het nieuwe Omicron maakt het beeld van de pandemie wat ondoorzichtig. Voorlopig is echter zeker 92% van de Fransen gevaccineerd. Maar meer dan 5 miljoen Fransen boven de 12 jaar hebben nog geen enkele prik gehad. Zo’n 1,3miljoen onder hen, 2% van de totale bevolking, is antivax. Zou niet te overtuigen zijn van de goede werking van de vaccins. Tot op heden (half januari) zijn er 127.000 officiële covid-doden, maar ik denk dat de oversterftecijfers zeker driemaal zoveel slachtoffers aanwijzen. Voeg daaraan toe de gevoelige klap die Covid de Franse economie geeft en ik geef de Franse regering gelijk als zij het de onwilligen moeilijk gaat maken. ‘Emmerder’, lastig maken, pesten, noemde Macron dat. Daar heeft hij gelijk in, vindt de meerderheid (63%) van het Franse volk, maar een meerderheid (65%) vindt ook dat een Franse President dat niet kan zeggen. Waarop een kleine minderheid de straat op ging om te protesteren, want over dik twee maanden moet de President gekozen worden en door Omicron zijn er toch al zo weinig gelegenheden en masse je ongenoegen te laten blijken…Dat belooft nog wat, want het ziet er naar uit dat de ‘passe vaccinal’ straks wordt ingevoerd, waardoor er nog meer reden is voor manifestaties.

Op, naar de verkiezingen

Het lijkt erop dat Links in de verkiezingen voor spek en bonen meedoet. Evenals in Nederland kunnen de partijen niet tot samenwerking komen. Daardoor blijven er drie vrouwen, met Anne Hidalgo, de burgemeester van Parijs, voorop, als presidentskandidaten wat zielig in de kou staan. Zij krijgt momenteel rond de 3% van de stemmen. En dat terwijl Marine Le Pen van het uiterst rechtse RN (Rassemblement National, vroeger FN-Front National) als verkiezingsslogan gekozen heeft voor “Une femme d’État pour la France”…. Maar ook zij komt niet verder dan zo’n 16%. Misschien komt dat door een nieuwe ster aan het zeer rechtse firmament, Eric Zemmour. Oud-columnist van Le Figaro Magazine en hevig gesteund door de ondernemer Boloré die zijn nog betrekkelijk jonge maar sterk groeiende televisiezender CNews (een soort Fox News zegt men, met weinig jnfo en veel rechtse opinie) gebruikt om hem te steunen in de strijd tegen vooral Macron. Maar die staat zelfs na zijn ‘emmerder’ nog ruimer met zo’n 27% van de stemmen voor. Toch blijf ik voorzichtig.

Mijn angst is een beetje dat in de tweede ronde de 13% stemmers op Zemmour zich voor een groot deel zullen bekeren tot Le Pen, die dan wel eens Macron onderuit zou kunnen halen. Gelukkig gaat Marine lelijk tekeer tegen Zemmour en in het verleden hebben de Fransen zich in die beslissende ronde van hun democratische kant laten zien. Maar je weet maar nooit.

Trouwens laten we Valérie Pécresse niet vergeten van het rechtse, vroeger had ik het, het liberale LR (Les Républicains) genoemd. Ook zij trekt 16% van de Franse stemmers en kan dus ook heel goed die tweede ronde halen. Met het oog daarop heeft zij de rechtse burgemeesters uitgenodigd toch maar Zemmour hun ‘parrainage’ te geven, nu blijkt dat hij grote moeite heeft de 500 burgemeestersstemmen te vinden, die hem het recht geven als kandidaat aan de verkiezingen mee te doen. Daarmee hoopt zij straks in een voor haar eventuele tweede ronde, Zemmours stemmen over te nemen. Wat haar dan gevaarlijker voor Macron maakt dan Le Pen. Hoewel ik voor Macron ben, vind ik haar geen slecht alternatief. Ze is niet tegen de EU en wil de pensionering naar 64, zelfs 65 jaar brengen. Om maar eens een paar van haar goede voornemens te noemen. Ook wil zij 200.000 ambtenaren ontslaan. Dat wilde Macron ook, maar met een steeds grotere vraag naar manschappen in het leger en de politie, maar ook naar zorg-medewerkers, lijkt zo’n verlangen niet haalbaar.

De taal maakt de muziek

Dat ‘emmerder’ kwam verkeerd aan, want hier is nog weinig van de taalverruwing die wij in Nederland kennen in de politieke arena, te merken. Nu hebben we het ook over de taal van Molière, in het Land van Molière. Hij werd 400 jaar geleden geboren en dus vieren wij dat met een ‘Jaar van Molière’. En ook heel Frans: er wordt gefluisterd dat Corneille de toneelstukken voor Molière schreef. Als vergoeding voor het feit dat hij een oogje op Molières vrouw had….
Dat doet mij ineens denken aan mijn Franse lerares op de hbs, juffrouw Husink. Hoewel ze ons leerde het lidwoord ‘les’ uit te spreken als ‘lè’ in plaats van ‘lé’ vertaalde zij ‘la douce France’ met ‘Frankrijk, waar het leven goed is’. Prachtig. Het toonde haar liefde voor het land én de taal. Maar ze had ook een groot zwak voor Lex Muller, die straaljagerpiloot wilde worden om Nederland te verdedigen, maar sportverslaggever werd. Toen hij uit Brazilië wilde terugvliegen, grapte hij over een bom die hij bij zich had, waarna de politie hem uit het vliegtuig haalde…. Die Lex dus, kreeg bij het voorlezen van de rollen in Molières toneelstuk “Le Malade Imaginair” een klein rolletje. Molière zelf had in 1673 voor de vierde maal de hoofdrol gespeeld, waarna hij enige uren later overleed. Lex was een beter lot beschoren. Hij hoefde alleen enkele malen “Oui” te zeggen. Dat sprak hij uit als ‘o wie’ in plaats van ‘wie’, wat Juffrouw Husink geheel vertederde waarna ze hem liefdevol verbeterde…

Ja de Fransen lezen, dat het een lust is. Schrijven ook dat het een lust is: elk jaar worden er weer zo’n 545 nieuwe titels uitgegeven, waarvan er zeker 380 van Franse auteurs zijn en zo’n 75 van nieuwe schrijvers met hun eerste boek. Maar de taal vernieuwt zich ook onder het alziend oog van de Académie Française. Dit jaar kwamen er 150 nieuwe woorden bij, waaronder, schande!, ook diverse Engelse als ‘batch cooking’ en ‘click and collect’. De Académie heeft dan ook scherp gereageerd op het opnemen van de Engelse vertaling van de Franse woorden en zinnen in het Franse paspoort… En heel Frankrijk viel over Le Robert, het Franse woordenboek, dat het woord ‘iel’ introduceerde. Een samentrekking van il (hij) en elle (zij) in deze tijd van gender-onzekerheid. Er verscheen zelfs een vlugschrift van 50 pagina’s: “Speak white”. Wat een Canadese ondernemer in Quebec zou hebben gezegd tegen zijn Franssprekende medewerkers. Engels, de ‘taal van de blanke meester’ zou het Frans en daarmee Frankrijk onderwerpen… Maar Frans is de 5de taal in de wereld met 300 miljoen sprekers en ook één van de snelst groeiende talen, door de snelle bevolkingsgroei in de (vroegere) Afrikaanse koloniale gebieden.

Maar de Fransen verwaarlozen ook hun literaire erfenis niet. Bij ons zijn wij nu al schrijvers als Vestdijk en Claus vergeten, terwijl hier ter gelegenheid van de geboorte van Baudelaire, 200 jaar geleden, een tentoonstelling rond de schrijver van ‘Les Fleurs du Mal’ wordt georganiseerd, terwijl Le Figaro een extra uitgave van 164 pagina’s over hem durft te drukken! En de vondst van Le Monde van zo’n 6000 pagina’s nooit eerder uitgegeven tekst van de vorig jaar 60 jaar geleden overleden schrijver/dichter Céline zette Frankrijk op z’n kop. Vele zien hem als de belangrijkste auteur van de 20ste eeuw van Frankrijk met onder andere de roman ‘Voyage au bout de la Nuit’. En dat terwijl hij antisemiet was en in 1944 naar Duitsland vluchtte. Maar ook zijn grote rivaal Marcel Proust die dit jaar 100 jaar geleden is overleden, kreeg een expositie en leeft verder in artikelen in de krant en nog steeds door de verkoop van zijn boeken als ‘À la Recherche du Temps Perdu’.

En dan verschijnt het laatste boek van Michel Houellebecq, ‘notre prophète national’ met een pil van 736 pagina’s: ‘anéantir’. Ik heb het opgezocht: vernietigen. Wat vernietigd wordt is mij onduidelijk. Daar geven de tientallen pagina’s lange recensies mij geen antwoord op. Hij is het orakel, de provocateur, hij zet zich af tegen ouden-van-dagen-tehuizen, de relaties die hij beschrijft zijn ‘bizarrement sexuel’, hij is geen filosoof en zo meer. Het verhaal speelt zich af in 2027, vijf jaar na de huidige verkiezingsperiode in een ‘postindustrieel’ Frankrijk. De President, waarin we Macron mogen herkennen komt er wat schraal van af, in de laatste dagen van zijn tweede vijfjaar. Maar Bruno Juge de Minister van Economie (lees Bruno Le Maire!) is een genie en de beste na Colbert. Hij zorgt dat het begrotingstekort minder dan 1% van het GDP wordt en dat, terwijl het nu in 2021 8,2% is! Aardig: net meldt Le Maire dat het tekort niet 8,2% maar beslist onder de 7% zal blijven. Maar eigenlijk, begrijp ik, speelt het verhaal zich rond Paul en zijn vrouw Prudence af. Het zij zo, maar ik ben niet zo’n Houellebecq liefhebber, dus zal ik het boek waarschijnlijk niet lezen. Laten we maar eens kijken hoe het echt met Frankrijk gaat.

Frankrijk nu!

’t Valt niet mee! Slechts 17% van de Fransen denkt dat het in 2022 wat beter zal gaan. Zelfs 23% ziet een nog somberder toekomstbeeld dan 2021 al toonde. Natuurlijk zijn gezondheid en koopkracht de twee belangrijkste problemen, die beide met 54% voorrang krijgen in het denken en doen van de Fransen. Ze worden gevolgd door ‘veiligheid’ met 37% en nog steeds ‘immigratie’ met 32%. Werkgelegenheid, klimaat en onderwijs blijken wat minder belangrijk.

Maar ook de inkomensongelijkheid neemt toe. Frankrijk wordt verdeeld in 10 inkomensgroepen, die gemiddeld in de laatste 25 jaar met 23,3% zijn gestegen tot 25.190,- euro. Niet opzienbarend, maar oké. Kijken we echter naar de laagste inkomensgroep, dan is daar de stijging 17,3%, van €7500,- tot €8700,-. Terwijl de hoogste groep met 30,9% van €46.000,- naar €60.000,- steeg. En dat is schrijnend. En dan hebben we het nog niet over de 9,9% werklozen, 6,67 miljoen Fransen! In Duitsland is dat 6,3% een derde minder! En het gemiddelde in de EU is 4,8%: de helft!

Neem nou de ‘landbouw’. In de laatste 10 jaar is 21% van de boeren ermee opgehouden! Van 490.000 ondernemers naar 389.000. Vooral de ‘kleine’ boeren (met gemiddeld 12ha land) verdwenen met 31%, tot 108.000 bedrijven. Gelukkig groeide de ‘grote’ bedrijven met gemiddeld 136ha, met 3,4% tot in totaal 77.000 ondernemingen. Maar de grootste slachting vond plaats in de veehouderij, waarbij de varkens- en schapenhouderijen meer dan gehalveerd werden.

En dan die ambtenaren. Welgeteld in Frankrijk 5,61 miljoen op 67 miljoen Fransen. In Duitsland met een bevolking van 83 miljoen Duitsers: 4,6 miljoen… Dat zijn 56 ambtenaren per 1000 inwoners. In Frankrijk komen we op 85 fonctionaires per 1000 Fransen. Maar ook in de zorg, waar Frankrijk zo bekend om staat (en ik moet zeggen we hebben persoonlijk nog niet te klagen gehad), in die zorg heeft Duitsland acht bedden per 1000 inwoners, Frankrijk zes… En voor intensive care is dat zelfs 6 op 3 in het voordeel van Duitsland.

Toch hebben de Fransen sinds voorjaar 2020 157.000.000.000,- euro weten op te potten. Maar le Secours Catholique telt zo’n 39.000 gezinnen en in totaal 780.000 hulp- zoekenden met een gemiddeld gezinsinkomen van € 537,- per maand. Dan kun je een gratis hapje goed gebruiken. Daar speelt grootgrutter Leclerc goed op in, door het nationale symbool, de baguette, voor 29 centimes te verkopen. ‘We slikken gewoon onze marge in’ adverteren ze. Maar zo’n broodje kost zo rond de 90 centimes en dan lijkt 60 centimes wel erg veel marge. Een provocatie voor de 33000 Franse bakkers, die dan ook meteen in ’t geweer kwamen. Zij verkopen 57% van al het brood, terwijl de supermarkten 9% voor hun rekening nemen. Ondanks het voordeel voor de consument, lijkt de Fransman voor de kwaliteit van zijn warmebakker te kiezen.

Maar niet alleen de bakkers, ook de Normandische camembert makers hebben tegenslag. In 1980 verkochten zij nog 180.000 ton camembert, in de eerste 9 maanden van 2021 was dat 29.000 ton. Maar nog erger: daarmee verloren zij hun eerste plaats op de Franse kaasmarkt aan Italië met 33.000 ton mozzarella. En Black Friday, de vrijdag na Thanksgiving in de VS, waarop alle niet gewenste cadeautjes worden omgeruild, is op niets af, sinds 2014 ook een hit in Frankrijk. Men spendeert er gemiddeld 250 euri aan sterk afgeprijsde goederen. Van die rock-bottom-prijzen worden de winkeliers niet echt bien en proberen nu die zwarte vrijdag weer groen te krijgen, door de campagne te boycotten.

Lees ik dat het apéritif, l’apéro, een Franse rite is! Ik ben blij dat het bestaat, maar Frans. Zolang er klokken zijn, is in Nederland ‘de 5 in de klok’. Niks te ‘rite’, gewoon een lekkere slok en “Looft den Heer, daar gaan we weer”. En zo zijn we mooi terug bij waar dit Dagboek begon…