Nieuws Algemeen

“Met de herfst in aantocht”, Occitaans Dagboek – september 2020, door Frits Baylé.

Occitaans Dagboek – september 2020.
Door: Frits Baylé.

 

herfst in aankomst

Foto door Daniel Frank via Pexels

 

Terugblik.

In het vorige Dagboek discussieerden we met een lezer over de schulden die onze regeringen maken en waarover ik me meer zorgen maak dan hij. Hij sluit die discussie nu mooi af met de volgende mail: “Zolang rente negatief is, verlies je geld als je aflost. Keynes had het niet mooier kunnen dromen.” Kijk, daar valt geen speld tussen te krijgen!
Waar wel een speld viel tussen te krijgen, was de alinea waarin ik het ‘spoil-systeem’ van Macron belichtte op basis van berichtgeving uit Le Figaro. Het werkwoord ‘to spoil’ kan je vertalen met ‘verspillen’ en met ‘verwennen’. En omdat ik nog nooit van het systeem had gehoord volgde ik Le Figaro die het koppelde aan het ‘remaniement’ waarbij ministers en andere hoge functionarissen worden vervangen door partijgenoten die meer kunnen betekenen voor Macron’s populariteit en functioneren als leider van de natie. Dus moest Éduard Philippe vervangen worden, omdat hij Macron in populariteit overschaduwde. Hij werd vervangen door de totaal onbekende Castex uit Perpignan, die ook nog eens een Occitaanse tongval heeft en daarop aangevallen werd. Inmiddels wint hij aan populariteit door zijn enorme dynamiek.

Maar het spoil-systeem is gewoon ‘vriendjespolitiek’. Waarbij mijn mailschrijver uitlegde dat het om functies gaat, die in principe niet politiek gevoelig zijn. Het vervangen van Philippe is zuiver politiek en heeft daarom niets met het spoil-systeem te maken. Maar als voorbeeld van het niet politieke karakter van zo’n systeem, noemt hij het vervangen van 33 préfets, allen partijleden, waarmee een tegenwicht geboden zou worden tegenover gemeenten waar grotendeels niet op de LREM werd gestemd.
En omdat ik dat niet helemaal begrijp en omdat ik toen ineens in de pers stuitte op ‘un scrutin à la proportionelle’ en op ‘un scrutin majoritaire’ stortte ik me in het ontwarren van het Franse Democratische Stelsel. En daar ga je dan, worstelend door vele afkortingen en gewoonten en wetten die elke Fransman kent, vorm je je een beeld, waarbij ik eenieder die het beter weet uitnodig mij te corrigeren.

Volgens mij zijn die préfets wél politiek belangrijk, omdat zij gedeputeerden zijn van hun departement. Dus niet alleen maar partijlid, maar vooral ook afgevaardigden in de Assemblée Nationale. En de winnende partijen in de Assemblée-verkiezingen, de ‘Kamerverkiezingen’ dus, krijgen ‘une prime majoritaire’ van ongeveer 10% waardoor het voor die partijen makkelijker is een ‘Kamermeerderheid’ te bereiken. Maar omdat de opkomst bij de pas gehouden Gemeenteraad verkiezingen erg laag was, wil LREM’s partner MoDem (een D66-achtige partij) nu een ‘prime proportionelle’ invoeren, die gerelateerd is aan de macht van de partij van een gedelegeerde in zijn of haar regio…Met deze ‘prime’ zou nu op basis van de 2017 verkiezingen LREM/MoDem niet 32% maar bijna 61% van de zetels krijgen. En zie daar: de Socialisten inclusief de Groenen zouden van 14% naar 8% zakken, terwijl Rechts (o.a. LR en UDI) van bijna 22% naar bijna 24% zouden opkruipen. Trouwens Le Pen’s RN (het oude Front National) zou bijna wegvallen van 14% naar 1,5%! De slimme Mitterand (u weet wel die de vakbonden een politieke stem gaf en de 35urige werkweek mogelijk maakte) zag indertijd wel wat in deze ‘scrutin à la proportionelle’ om zo zijn zwakke politieke basis wat te verstevigen. Al met al dus geen Vriendjespolitiek maar keiharde Realpolitik.

 

 

Oud zeer en oude liefde.

Twee lezers vroegen mij of ik ‘wat droevig’ was. Ik heb er mijn Dagboek nog eens op doorgelezen, maar kwam nergens tranen tegen. Goed, ik stelde dat de wereld er steeds ‘grimmiger’ uit gaat zien. Dat maakt me best verdrietig. Maar het ergert me nog meer als ik hoor dat jongeren geen zin hebben zich aan de corona voorschriften te houden omdat ze zo nodig moeten ‘feesten’! Wat een burgerlijke, domme ongehoorzaamheid. Met zo’n jeugd moeten we de oorlog winnen, meer nog: ons aller toekomst veiligstellen. En dan dringt zich het drama in Libanon, het land waar de wereld feestte, aan mij op.

In de 12 jaar dat ik in de Emiraten mocht werken en leven, waren de Libanezen redelijk belangrijk. Zij beheersten de reclamewereld in het Midden-Oosten en waren daardoor mijn concurrenten. Het waren ook, en ik generaliseer, de aardigste mensen. Vijf minuten na met ze te hebben kennis gemaakt, dacht je al in termen van vriendschap. Ze zien er goed uit. Houden van, jawel, feesten. Zijn gek op alles wat blinkt en vooral snelle auto’s, wat hen schuchter voor facturen maakt. Hun leven speelt zich op straat, in de kroeg, het restaurant, buiten af. ‘Thuis’ blijft voor de ‘anderen’ verborgen. Dat krijg je waarschijnlijk, als je 15 jaarlang geterroriseerd werd door een burgeroorlog. Zeker twee generaties Libanezen werden tussen 1975 en 1990 misvormd door angst, dood, onzekerheid, achterdocht en het verlies van meer dan 180.000 landgenoten op een bevolking van bijna 7miljoen mensen. Als dan VN-troepen en twee vreemde machten, Israël voor het zuidelijk deel en Syrië voor de rest van het land, de vrede moeten handhaven, dan betekent ‘thuis’ weinig en zoek je je vrienden ver van huis.

 

 

Bijvoorbeeld in de Emiraten.

Nou had het land al veel langer vreemde overheersers gekend. Tot 1920 maakte het deel uit van het Ottomaanse Rijk en nog steeds ziet Erdogan een Turkse heerschappij rond de Middellandse Zee wel zitten. Vraag dat maar aan Griekenland. Libanon kwam na de ondergang van het Ottomaanse Rijk onder Frans mandaat. Een samengaan van twee culturen die elkaar wel liggen. Libanon werd de ‘Riviera van het Midden-Oosten’ en de Franse taal werd naast Arabisch de voertaal. Maar in 1943 werd het Franse mandaat opgeheven en moest een evenwichtig samengaan worden gecreëerd tussen de Christenen (34% van de bevolking), de Soennieten (31%) en de Sjiieten (30%) en dan zijn er ook nog Druzen (4%). Om dat te bereiken werd bepaald dat de President altijd een Christen zou zijn, dat de Premier een Soenniet moest zijn en het Huis van Afgevaardigden altijd door een Sjiiet moest worden voorgezeten. En zo geschiedde.

Toen ik in 1992 voor het eerst Libanon bezocht om een reclamebureau te vinden dat mijn Arabian Communications Network daar kon vertegenwoordigen, logeerde ik in het zwaar vervallen hotel waar de oorlogsverslaggevers zich altijd schuilhielden. Een hotel met een grote bar, dat wel, maar verder leunend tegen zwaargehavende buurhuizen. Het vliegveld van Beiroet was niet veel meer dan een loods met een landingsbaan. Overal werd je taxi tegengehouden en gecontroleerd door het Syrische leger, dat zich verschool achter hoge barricades. Terwijl er al twee jaar vrede was, werd mij geadviseerd diep weg te duiken in de taxi omdat vooral op de ‘sniperweg’ nog steeds de kogels rondvlogen.
Twee jaar later zie je de veerkracht van dat volk. Op uitnodiging van Premier Rafiq Hariri kreeg ik, in het kader van de wederopbouwactie ‘Solidere’, een briefing voor het vormgeven door ons bureau van een campagne, ondersteund door prachtige brochures (geld speelde nauwelijks een rol) waarin de wederopbouw van de stad moest worden neergezet en investeerders daarvoor moesten worden aangesproken. Het vliegveld werd weer opgebouwd en moest het visitekaartje voor het land worden. Dat duurde niet lang want in 2006 reageerde Israël op een aanslag van Hezbollah, de militie van de Sjiieten, financieel gesteund door Iran, door de luchthaven zwaar te bombarderen…

En zo verrezen de eerste gebouwen weer, vergaarde de American University weer aanzien. Even ten Noorden van Beiroet lag Byblos met zijn prachtige Romeinse ruïnes lieflijk in de zon te blakeren. Maar toen ik een andere keer de Bacchustempel in Baalbek in de Bekaa Vallei bezocht werd ik haastig bij het restaurant naar binnen geduwd, uit angst voor sluipschutters. De barbecue werd dan ook niet buiten, maar binnen gehouden, met een vuurtje op de marmeren vloer in de hal… Maar in het Zuiden van het land investeerden de rijke Emirati vele miljoenen in de wederopbouw van wat ooit het ‘Zwitserland van het Midden-Oosten‘ was.

Helaas kwam Hariri in 2005 door een bomaanslag om het leven. Wel trokken de Syrische troepen zich toen terug uit het land. Israël had dat al in 2000 gedaan. Maar het bleef onrustig. De oorlogsvluchtelingen uit Syrië overstroomden het land. Hezbollah wakkerde elk vuurtje dat zich voordeed aan. De regering, waarin ook de zoon van Rafiq, Saad Hariri deelnam was corrupt. De helft van de Libanezen leeft onder de armoedegrens. De staatsschuld liep op tot 170% van het GDP. Het land moet 80% van zijn voedsel importeren met een munt die 80% van zijn waarde heeft verloren en daar bovenop een inflatie van 90%! Genoeg ellende dus om van de gigantische ammonium-nitraat ontploffing in de haven in het Zuiden van Beiroet, tegen het gedeelte van de stad waar vooral de Christenen wonen, het breekpunt in het lijden van het land te maken. Zeker 220 doden, 5000 gewonden, 300.000 mensen dakloos en wederopbouwkosten die op $15miljard worden gechat, moeten voldoende zijn, de wereld om steun te vragen.

Opmerkelijk is, dat daarbij aan Frankrijk, de oude koloniale macht, gevraagd werd het voortouw te nemen. Macron liet zich dat geen twee keer vragen. Hezbollah en dus Iran, vormt een constant gevaar voor nog meer onrust in de hele regio. Maar ook Erdogan’s Middellandse Zee dromen staan Macron’s, en eigenlijk Sarkozy’s ‘Club Med’-strategie in de weg. En dan zijn er nog Syrië en Rusland, die even onberekenbaar zijn als Trump’s invallen, over de toekomst van deze brandhaard. Ik ben benieuwd hoe het afloopt met dit land, dat zoveel aardige herinneringen bij mij oproept.

Eén ding kunnen wij Trump trouwens niet ontzeggen: hij bracht Israël en de Emiraten samen. Nou was dat niet zo moeilijk, want als je de verhouding Palestijnen/Israëlieten buiten beschouwing laat, blijft er weinig over om het over oneens te zijn. Meer nog: dan doemt Iran als gezamenlijke vijand levensgroot op.
Indertijd, het laatste decennium van de 20ste eeuw, betaalde je in de VAE geen belasting. Alleen zat er 30% ‘boete’ op de aankoop van alcoholhoudende dranken en 5% op diverse goederen voor het ‘steunfonds voor Palestijnen’. De Palestijnen waren niet erg gezien, maar voor het oog van de wereld moest je je Moslimbroeders wel steunen. Saoedi-Arabië vraagt daarom wel om een oplossing van het Palestijnse vraagstuk voor een verdrag met Israël getekend zal worden. Wat zo’n verdrag betekent, kan je je afvragen…Ik hoop dat de Amerikaanse kiezers zich dat ook zullen afvragen.

 

 

Wat faits divers.

Nog even wat losse flodders. Nou ja flodders. Drie huisvrouwen die in Wit-Rusland, Biélorussie heet dat tegenwoordig, de laatste Europese dictator, na bijna 30 jaar met ijzeren hand te hebben geregeerd, op zijn troon doen beven. Dat zijn geen flodders. Rusland stuurt nog geen hulptroepen, tenslotte is de opstand niet tegen dat regime, maar tegen Loukachenko. Maar ja tot 1991 maakte het land wel deel uit van de Sovjet-Unie en Poetin snakt erna die Unie weer in ere te herstellen. We zullen zien.

Ook de Figaro heeft het, net als ik, een paar Dagboeken geleden, over De Zeven Plagen, in plaats van over De Tien Plagen. Ditmaal ‘De Zeven Plagen van Yemen’ en dus van 28 miljoen Yemenieten. Misschien kan Trump daar de helpende hand uitsteken, want van het ‘Gelukkige Arabië’, het oude koninkrijk Saba, is weinig meer over sinds Saoedi-Arabië, de VAE en Iran in de Al Qaida vermomming zich daar te buiten gaan aan moord en doodslag. De VAE hebben zich trouwens uit de vernietigende strijd teruggetrokken.

En laat nou Le Point drie pagina’s lang over de molen van Andé uit de XIIe eeuw in het departement Eure in Bretagne aan een zijarm van de Seine schrijven. Truffaut filmde er ‘Jules et Jim’ en ‘Les Quatre Cents Coups’. En Trintignant speelde er samen met Romy Schneider in de eerste film van Alain Cavalier: ‘Le Combat dans l’Ȋle’. En Jane Birkin was er te bewonderen in ‘Souvenirs Secrets’. Ooit eigendom van Louis Renault (van de auto’s) woont daar nu Suzanne Lipinska die de molen van haar vader kreeg als huwelijkscadeau. Zij is nu 92 jaar oud. Zij maakte de molen tot een vluchthaven voor schrijvers en filmers. Maar ook de muziek, yoga en conferenties vonden een weg naar de molen. Het was Wim Wenders die dit jaar als voorzitter van de European Film Academy de Moulin d’Andé tot cultuurschat van de cinématografie verhief. Zou dit dan toch de molen zijn, die in mijn herinneringen zo’n belangrijke plaats inneemt? Misschien eindigt mijn zoektocht in Bretagne…

Over cadeaus gesproken: Angelina Jolie gaf haar man de acteur Brad Pitt in 2013, toen zijn handjes nog niet zo los zaten, het hartvormige Petra Island 90 kilometer voor de kust van New York cadeau. Ze hadden ook al het wijngoed Miraval in de Provence gekocht, en verkochten hun 2000 magnums rosé voor de vriendenprijs van 450 euri…Ook hier in de Languedoc kun je een magnum rosé van Clos du Temple voor 380 euro de jouwe noemen. Er worden daar maar 1000 magnums geproduceerd. Of je het verschil met een fles van 12 of zelfs 6 euro ervan af proeft, vraag ik me af. Maar voor sommigen geeft het veel plezier een ‘Ottje’ aan te bieden en dan een fles van €120,- open te trekken… Voor Angelina hoeft ’t allemaal niet meer. Ze scheidde van Brad en verkocht het eiland weer. Een prachtige carrière als regisseur trok haar meer. Brad herstelt ook weer langzaam van zijn aangevreten imago.

Ondanks het virus wordt 2020 een prachtig wijnjaar. De vendanges startten vaak weken vroeger vanwege de mooie zomer, maar omdat de horeca gesloten was viel de verkoop tegen. Om niet aan de prijs te hoeven sleutelen zal in de Champagne zelfs 20% minder druiven worden geoogst. Ook de bierindustrie heeft te kampen met minder kroegbezoek. Maar in 2019 werd in de EU 34miljard liter bier geproduceerd! Met 8 miljard liter dronk Duitsland zich naar de top, gevolgd door Polen en Spanje die bijna 4miljard liter naar binnen slokten. Nederland eindigde net voor België met 2,5miljard waarna Frankrijk met 2miljard liter volgde.

Of die cijfers in verband staan met toenemende agressiviteit weet ik niet. Wel weet ik dat in Frankrijk in 2019 173 mensen door hun huwelijkspartner werden gedood, waaronder 146 vrouwen. En nu blijkt dat de Fransen ook de agressiefste autorijders zijn van 12 Europese landen… Op de weg is het ieder voor zich en zelfs één op de vijf automobilisten schroomt er niet voor je te dwingen te stoppen om je zijn gelijk in te wrijven. Hoe moet dat worden als burgemeester Hidalgo straks voetgangersoversteekplaatsen en stoplichten op de Parijse périphérique gaat aanbrengen om zo de snelheid van de dagelijkse 1,2 miljoen automobilisten terug te brengen tot 50 km per uur…

In september begint weer ‘La Rentrée’. Start van een nieuw seizoen, na de zomer. Start vooral ook van het culturele leven met de nadruk op de literaire rentrée. Dit jaar zullen er 505 nieuwe romans op de Franse markt verschijnen. Daarvan zijn er 366 oorspronkelijk in het Frans geschreven en 145 vertaald uit vooral het Amerikaans. In 2019 kwamen er 82 nieuwe schrijvers bij. Dit jaar zullen het er 65 zijn. En dan lees ik vanmorgen in Le Figaro een column van Thomas Morales: ‘Het Frankrijk dat ik mis”. Prachtig van taal en geschreven met de nostalgie die ook mij bespringt als ik denk aan het mysterieuze Frankrijk waar ik zo graag tegenaan schurkte. Hieronder een alinea, om te begrijpen wat ik bedoel:

…Ma France à moi avait l’accent de Darrigade, l’oeil charbonneux de Maurice Ronet, la mine rabelaisienne de Jean Carmet, la peau satinée de BB, les exploits picaresques du jeune toréador Belmondo sur une route de Normandie, la douleur enfouie de Reggiani, la voix enrouée de ClaudiaCardinale, l’angoisse de Charles Denner et les cavalcades de Philippe de Broca, le ballet des DS et des 404 sur la nationale 7, les cravates en tricotine du Quai de Conti et les canadiennes des forts des Halles, le coq au vin de ma grand-mère, les illustrés de Goscinny, la poésie banlieusarde d’Hardellet et la flibuste de Jacques Perret, le swing de Nino Ferrer et la profondeur épidermique de Michel Delpech, les coteaux enneigés de mon Sancerrois et les éditos de Mauriac, les écrivaines de classe supérieure, Christine de Rivoyre et Geneviève Dormann, la liberté caustique de Claire Bretécher et les vestes éclatantes de Michou, le saxo de Manu Dibango et la douceur de Claude Jade, etc. Cette France me manque. Je ne guéris pas de cet abandon-là.
Dat Frankrijk, ver, onbekend, mysterieus.

Dat Frankrijk, dat je nauwelijks begrijpt, maar dat je onvoorwaardelijk trekt, als nieuwe liefde. Dat ’t maar een mooie rentrée mag worden.