Juridisch Fiscaal

Erfbelasting (in Frankrijk en in Nederland)

  • door Henriette van Zelm van Eldik © januari 2022

erfbelasting 2022

In de artikelen “vererving: Het toepasselijke recht” en “Hoe luidt het Franse en Nederlandse wettelijk erfrecht” is ingegaan op het Franse erfrecht. Naast het civiele recht, speelt echter ook het fiscale recht: de erfbelasting.

In dit artikel wil ik allereerst behandelen wanneer en waarover in Frankrijk erfbelasting verschuldigd is. Vervolgens zal ik ingaan op de vrijstellingen en tarieven van de Franse erfbelasting. 

Kort zal ik daarna iets zeggen over de Nederlandse erfbelasting.

Dit artikel gaat in op enkele hoofdlijnen en is bedoeld om u een idee te geven over de erfbelasting in beide landen. Het artikel is zeker niet uitputtend. Voor een goed advies voor uw specifieke situatie is het verstandig om een deskundige op dit gebied te raadplegen.

DE FRANSE ERFBELASTING

Wanneer en waarover is in Frankrijk erfbelasting verschuldigd?

In de volgende situaties moet rekening gehouden worden met de heffing van Franse erfbelasting:

a) De erflater woonde in Frankrijk op het moment van zijn overlijden. Het vermogen van deze erflater, waar ook ter wereld gelegen, is onderworpen aan Franse erfbelasting.

b) De erflater woonde niet in Frankrijk op het moment van zijn overlijden, maar hij bezat wel in Frankrijk gelegen vermogen. Het in Frankrijk gelegen vermogen van deze erflater is onderworpen aan Franse erfbelasting.

Onder in Frankrijk gelegen vermogen vallen onder andere: roerende goederen gelegen in Frankrijk (bijvoorbeeld een Franse bankrekening en een auto met Frans kenteken), onroerende goederen gelegen in Frankrijk (bijvoorbeeld een in Frankrijk gelegen woning), vorderingen op in Frankrijk woonachtige of in Frankrijk gevestigde (rechts)personen (bijvoorbeeld een vordering op een SCI) en aandelen in Franse rechtspersonen (bijvoorbeeld aandelen in een SCI).

c) De erflater woonde niet in Frankrijk op het moment van zijn overlijden en hij bezat geen vermogen in Frankrijk. Wel woont een erfgenaam of legataris op het moment van het overlijden van de erflater de laatste 10 jaren minimaal 6 jaren in Frankrijk. Het vermogen dat deze in Frankrijk wonende verkrijger erft, is onderworpen aan Franse erfbelasting.

Wanneer u vergelijkt in welke gevallen het Franse erfrecht

(het civiele recht) van toepassing is en in welke gevallen Franse erfbelasting (het fiscale recht) verschuldigd is, ziet u dat de regels niet gelijk lopen. Het kan dus zijn dat bepaalde goederen niet vererven naar Frans recht, maar dat over de vererving van deze goederen wel Franse erfbelasting betaald moet worden. 

Vrijstellingen en tarieven van de Franse erfbelasting

Of erfbelasting verschuldigd is, hangt af van de omvang van een verkrijging en de relatie van de verkrijger tot de erflater. 

Sommige personen zijn geheel vrijgesteld: echtgenoten en personen die met elkaar een PACS (Pacte Civil de Solidarité) zijn aangegaan, betalen in Frankrijk geen erfbelasting over hun verkrijging krachtens erfrecht. 

Andere personen betalen pas erfbelasting wanneer de waarde van hun verkrijging groter is dan een bepaald bedrag: de zogenaamde vrijstelling.

Vrijstellingen

De vrijstellingen zijn als volgt:

– Kinderen en (groot)ouders: EUR 100.000

– Broers en zusters: EUR 15.932. Indien aan specifieke voorwaarden wordt voldaan, is de verkrijging volledig vrijgesteld voor de erfbelasting.

– Neven en nichten: EUR 7.967.

– Iedere andere persoon: EUR 1.594.

Kleinkinderen hebben geen speciale vrijstelling voor de erfbelasting. Zij vallen onder de groep ‘iedere andere persoon’. Wel kan door grootouders aan kleinkinderen iedere 15 jaar een bedrag groot EUR 31.865 worden geschonken zonder dat daar schenkingsbelasting over verschuldigd is.

Wanneer binnen een termijn van 15 jaren voor het overlijden een schenking door de erflater aan de verkrijger is gedaan en bij deze schenking gebruik is gemaakt van een vrijstelling, dan moet met deze reeds gebruikte vrijstelling rekening gehouden worden bij de bepaling van de omvang van de vrijstelling voor de erfbelasting. De vrijstelling voor de erfbelasting is dan al geheel of gedeeltelijk gebruikt bij de schenking.

Tarieven

Nadat de eventuele vrijstellingen zijn toegepast, is erfbelasting verschuldigd over hetgeen de verkrijger boven de vrijstelling verkrijgt. De tarieven hangen af van de omvang van de verkrijging en de relatie van de verkrijger tot de erflater. De tarieven zijn als volgt: 

Verkrijger in rechte lijn (dus kinderen, kleinkinderen, ouders, grootouders, etc):

Waarde verkrijging boven vrijstelling 

Tarief

Tot en met

8 072 €

5 %

Tussen

8 072 € en 12 109 €

10 %

Tussen 

12 109 € en 15 932 €

15 %

Tussen

15 932 € en 552 324 €

20 %

Tussen 

552 324 € en 902 838 €

30 %

Tussen 

902 838 € en 1 805 677 €

40 %

Boven

1 805 677 €

45 %

Tussen broers en zusters:

Waarde verkrijging boven vrijstelling 

Tarief

Tot en met 24 430 €

35 %

Boven 24 430 €

45 %

Overigen:

Waarde verkrijging boven vrijstelling 

Tarief

Bloedverwanten tot en met de vierde graad (bijvoorbeeld ooms en tantes en neven en nichten)

55 %

Bloedverwanten verder dan de vierde graad en derden

60 %

Onder ‘derden’ vallen tevens stiefkinderen. Zij betalen over hun verkrijging 60% erfbelasting. Dat is een groot verschil met Nederland, waar de stiefkinderen binnen dezelfde groep vallen als de eigen kinderen.

Wanneer het de bedoeling is dat stiefkinderen vermogen van u verkrijgen, is het belangrijk om goed te bekijken welke regelingen u zou kunnen treffen om te voorkomen dat de stiefkinderen 60% erfbelasting moeten betalen.

Ook de persoon met wie de erflater samen leeft zonder te zijn gehuwd of zonder een geregistreerd partnerschap te zijn aangegaan, valt onder ‘derden’.

DE NEDERLANDSE ERFBELASTING

Wanneer en waarover is in Nederland erfbelasting verschuldigd?

Wanneer een erflater in Nederland woont, moet niet alleen met de Franse erfbelasting rekening gehouden worden ten aanzien van het Franse vermogen, maar ook met de Nederlandse erfbelasting. In Nederland wordt erfbelasting geheven over de waarde van hetgeen iemand verkrijgt van een erflater die op het moment van zijn overlijden in Nederland woonde. Het is dus van belang dat de erflater in Nederland woonde. 

Zelfs wanneer de erflater niet in Nederland woonde, kan het zijn dat met de Nederlandse erfbelasting rekening gehouden moet worden. Wanneer namelijk iemand met de Nederlandse nationaliteit overlijdt binnen 10 jaren nadat hij Nederland heeft verlaten, is er ook erfbelasting in Nederland verschuldigd. 

Al hetgeen de erflater bezat, waar ook ter wereld gelegen, is in Nederland met erfbelasting belast.

Vrijstellingen en tarieven van de Nederlandse erfbelasting

Vrijstellingen

De vrijstellingen zijn als volgt (bedragen voor 2022):

– De partner: EUR 680.645

Onder ‘partner’ vallen de echtgenoot en de geregistreerde partner, maar, wanneer aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, ook de persoon met wie de erflater ongehuwd samenwoonde.

– Kinderen en stiefkinderen: EUR 21.559 

– Kleinkinderen: EUR 21.559

– Ouders: EUR 51.053

– Overige verkrijgers: EUR 2.274

(enkele specifieke vrijstellingen die de Nederlandse wet kent, worden hier niet genoemd).

Tarieven

Nadat de eventuele vrijstellingen zijn toegepast, is erfbelasting verschuldigd over hetgeen de verkrijger boven de vrijstelling verkrijgt. De tarieven hangen af van de omvang van de verkrijging en de relatie van de verkrijger tot de erflater. De tarieven zijn als volgt (bedragen voor 2022): 

Tariefgroep I: de partner, (stief)kinderen en verdere afstammelingen:

Tot EUR 130.424: 10% 

Boven EUR 130.424: 20% 

Tariefgroep II; kleinkinderen en verdere afstammelingen:

Tot EUR 130.424: 18% 

Boven EUR 130.424: 36% 

Tariefgroep III: alle overige verkrijgers:

Tot EUR 121.296: 30%

Boven EUR 121.296: 40%

Enkele vrijstellingen voor de erfbelasting vergeleken

Hieronder in een schema de vrijstelling voor de erfbelasting in Frankrijk en in Nederland voor bepaalde personen op een rijtje gezet. 

Frankrijk Nederland

Echtgenoot geheel vrijgesteld 680.645

Pacs partner geheel vrijgesteld 680.645

Partner zonder Pacs/

geregistreerd partnerschap 1.594 680.645 (indien aan eisen voldaan)

Kind 100.000 21.559

Stiefkind 1.594 21.559

Kleinkind 1.594 21.559

Ouder 100.000 51.053

Broer/zus 15.932 2.274

VOORKOMING VAN DUBBELE BELASTING

Het kan zijn dat zowel Frankrijk als Nederland erfbelasting heft. 

Bijvoorbeeld: de erflater woonde op het moment van zijn overlijden in Nederland en hij bezat een woning met inboedel en een bankrekening in Frankrijk. Zijn erfgenamen wonen in Nederland: Nederland heft over al het vermogen van de erflater, waaronder de Franse woning, inboedel en bankrekening. Ook in Frankrijk is over dit Franse vermogen erfbelasting verschuldigd. Frankrijk heft in dit voorbeeld niet over het buiten Frankrijk gelegen vermogen.

Een ander voorbeeld: de erflater woonde in Nederland. Zijn vermogen is geheel in Nederland gelegen. Eén van de erfgenamen woont meer dan zes jaren in Frankrijk: Nederland heft over al het vermogen van de erflater. Frankrijk heft over al het vermogen dat de in Frankrijk wonende erfgenaam erft. De verkrijging van de buiten Frankrijk woonachtige erfgenamen is in Frankrijk niet belast.

Een derde voorbeeld: De erflater woonde vijf jaren in Frankrijk. Hij had de Nederlandse nationaliteit. Zijn erfgenamen wonen in Nederland. De erflater bezat vermogen in Nederland. Nederland heft erfbelasting over al het vermogen van de erflater, aangezien de erflater nog niet langer dan tien jaren Nederland had verlaten. Frankrijk heft ook over al het vermogen van de erflater aangezien de erflater in Frankrijk woonde. Zou de erflater al elf jaren in Frankrijk wonen op het moment dat hij overlijdt, dan heft Nederland geen erfbelasting. Frankrijk heft ook nu over al het vermogen.

Tussen Nederland en Frankrijk is geen verdrag gesloten ter voorkoming van dubbele erfbelasting. Gekeken moet dan ook worden naar de interne regels die beide landen kennen om dubbele belasting te voorkomen.

In dit artikel wordt verder niet ingegaan op de precieze werking van deze interne regels. 

Omdat net als het erfrecht ook de erfbelasting niet gelijk is in Frankrijk en in Nederland, is het verstandig om te (laten) verifiëren of een regeling die u in een van beide landen treft, geen ongewenste fiscale gevolgen heeft in het andere land. Bij deze regelingen is het zaak om ook vooruit te kijken: wat zijn de civiele en fiscale gevolgen van de door u getroffen regelingen wanneer vervolgens uw langstlevende partner of echtgenoot overlijdt?

Wanneer u met zowel het Nederlandse en Franse erfrecht te maken heeft als met de Nederlandse en Franse erfbelasting, is het belangrijk om te proberen regelingen te treffen die de vererving van uw vermogen regelen zoals u dat voor ogen heeft, zonder dat de verkrijgers onnodig veel erfbelasting moeten betalen. Dé perfecte oplossing is er niet voor iedere situatie, maar wellicht wel een oplossing die dicht bij uw wensen in de buurt komt.